ارزيابي مؤلفه هاي تاب‌آوري محلات شهري در برابر سيلاب (مورد مطالعه: محلات واقع بر مسير رودخانه ها در مناطق 1، 2، 3، 5 و 22 شهرداري تهران)

تاب‌آوري در سال‌هاي اخير به يك مفهوم ثابت در تحليل سيستم‌هاي پويا تبديل شده است. همچنين اين مفهوم به طور گسترده‌اي در سيستم‌هاي مكاني پويا نظير شهرها به كار مي‌رود. با توجه به اينكه محلات شهري واقع شده در مسير رودخانه ها همواره مورد تهديد مخاطره سيلاب بوده است؛ لذا هدف مقاله حاضر بررسي تاب‌آوري محلات مناطق 1، 2، 3، 5 و 22 شهرداري تهران واقع شده بر مسير رودخانه ها در برابر سيلاب است. مقاله حاضر از نوع اكتشافي است، كه با روش توصيفي- تحليلي انجام گرفته است، براي گردآوري اطلاعات از روش كتابخانه‌اي و پيمايشي با استفاده از پرسشنامه و براي سنجش تاب‌آوري محلات منتخب از تكنيك تحليل عاملي و آزمون آماري T-Test با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شده است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه بالاترين ميزان ميانگين 59/3 مربوط به بعد اقتصادي و كمترين ميزان ميانگين 20/3 مربوط به بعد كالبدي است. در ضمن ميزان ميانگين كلي تاب‌آوري محلات واقع شده بر مسير رودخانه ها در مناطق 1، 2، 3، 5 و 22 شهرداري تهران 39/3 است كه عددي پايين‌تر از ميانگين نظري (4) را نشان مي‌دهد؛ همچنين يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه از تركيب 46 متغير، ده عامل شناسايي شده است كه درمجموع 15/70 درصد از واريانس عوامل مؤثر در تاب‌آوري محلات واقع شده بر مسير رودخانه ها در مناطق 1، 2، 3، 5 و 22 شهرداري تهران را تبيين مي‌كند. از ميان اين ده عامل استخراج شده، عامل اقتصادي و مالي به‌عنوان مهم‌ترين و اولين عامل بوده كه با مقدار ويژه 65/8 توانسته است به تنهايي 81/18 درصد واريانس تحقيق را تبيين كند؛ در نهايت نتيجه مقاله حاضر نشان مي‌دهد كه بعد كالبدي در تاب‌آوري محلات واقع شده بر مسير رودخانه ها در مناطق 1، 2، 3، 5 و 22 شهرداري تهران از اهميت بسزايي برخوردار است؛ چراكه شش عامل از ميان عوامل ده‌گانه يعني عامل برنامه ريزي و آمادگي، بازيابي و خودسازمان‌دهي، رعايت اصول و قوانين، زيرساخت هاي حياتي، استحكامات و آسيب پذيري و عامل دسترسي به فضاهاي باز و امن و مراكز مرتبط با مديريت بحران از بعد كالبدي هستند، اين شش عامل، روي‌هم نزديك به نيمي (60/49 درصد) از كل عوامل مؤثر در تاب‌آوري محلات واقع شده بر مسير رودخانه ها در مناطق 1، 2، 3، 5 و 22 شهرداري تهران را تبيين و تفسير مي‌كنند.