فراتحليل پژوهش‌هاي داخلي در زمينۀ اثربخشي مداخله‌هاي عصب‌روان‌شناختي بر كاركردهاي اجرايي

پژوهش حاضر با هدف تركيب مطالعات انجام‌شده در حوزۀ اثربخشي مداخلات عصب‌روان‌شناختي بر كاركردهاي اجرايي به‌وسيلۀ يك روند تحقيقي فراتحليل انجام شد. جامعۀ آماري پژوهش شامل مطالعات در دسترس داخل كشور بود كه در فاصلۀ سال‌هاي 1389 تا 1399 به‌صورت مقالۀ تمام متن، پايان‌نامه و طرح پژوهشي در فصلنامه‌ها و مجلات علمي-پژوهشي كشور و پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني جهاد دانشگاهي، مركز تحقيقات كامپيوتري-علوم اسلامي و تارنماي خصوصي بانك مجلات ايران منتشر شده‌اند. پس از بررسي ملاك‌هاي ورود و خروج، از ميان 126 پژوهش 71 عنوان انتخاب و 132 اندازۀ اثر تحليل شدند. به‌منظور تجزيه و تحليل داده‌ها از تحليل حساسيت، نمودار قيفي، مدل‌هاي ثابت و تصادفي و تحليل ناهمگني در نرم‌افزار CMA نسخۀ 2 استفاده شد. نتايج نشان داد مداخلات عصب‌روان‌شناختي تأثير معناداري بر كاركردهاي اجرايي دارد و ميزان اندازۀ اثر تركيبي براي مدل اثرات تصادفي براساس ملاك كوهن، بزرگ به‌دست آمد (22/1=ES). همچنين نتايج نشان داد طبقۀ اختلال نقص‌توجه-بيش‌فعالي داراي بيشترين اندازۀ اثر در بين طبقات مختلف است و مداخلات عصب‌روان‌شناختي در بين كاركردهاي اجرايي، بيشترين تأثير را بر مؤلفۀ حافظۀ كاري دارد. درنتيجه به درمانگران و متخصصان پيشنهاد مي‌شود مداخلات عصب‌روان‌شناختي را در راستاي بهبود و ارتقاي توانايي‌هاي حافظۀ كاري، توجه، بازداري و برنامه‌ريزي مراجعان به‌كار گيرند.