بررسي عوامل موثر بر گستردگي پهنه‌بندي سيلاب با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي رودخانه كارون در بازه قلعه زراس تا جعفرآباد

زمينه وهدف:در اين مطالعه پهنه ‌‌ بندي سيلاب در رودخانه كارون در بازه قلعه زراس تا جعفرآباد مشخص شده است. به اين منظور با استفاده از نقشه توپوگرافي و تصاوير ماهواره اي، مسير دقيق رودخانه تعيين و پردازش اوليه بر روي اطلاعات آن صورت گرفت. سپس پهنه بندي سيل با دوره هاي بازگشت 500 سال، 200سال، 100سال، 50 سال، 25سال، 10 سال، 2سال به دست آمد.مواد ها و روش ها: در اين تحقيق پهنه بندي سيلاب رودخانه كارون كه يكي از رودخانه هاي اصلي و دائمي استان خوزستان است در بازه قلعه زراس تا جعفر آباد مورد بررسي قرار گرفت . هدف پژوهش حاضر، پهنه بندي خطر وقوع سيلاب وشناسايي روستاهاي در معرض خطر سيل، از طريق تهيه نقشه حريم رودخانه براي دوره بازگشت 500 سال، 200 سال، 100 سال، 50سال، 25 سال، 10 سال، 2 سال در رودخانه كارون با استفاده از مدل Hec-RAS در محيط ARC-GIS است. در اين پژوهش دبي هاي اين رودخانه بر اساس احتمال وقوع آن با استفاده توزيع آماري Johnson sb محاسبه شد.يافته‌ها: در اين پژوهش علاوه بر محاسبه پارامترهاي عمق سيلاب و سرعت جريان، عواملي مانند تنش برشي و قدرت جريان براي دوره بازگشت هاي مختلف محاسبه و مورد برر قرار گرفت. تنش برشي و قدرت جريان جزء پارامترهاي موثر در خطر سيلاب مي باشد بنابراين بررسي آن‌ها اهميت دارد.نتايج: در اين تحقيق پهنه بندي خطر وقوع سيلاب انجام شد و روستاهاي در معرض خطر سيل از طريق تهيه نقشه حريم رودخانه براي دوره بازگشت 500 سال، 200 سال، 100 سال، 50 سال، 25 سال، 10 سال، 2 سال شناسايي شد و دبي‌ هاي اين رودخانه بر اساس احتمال وقوع آن با استفاده توزيع آماري Johnson sb محاسبه شد.از ميان 10 روستاي واقع در امتداد رودخانه كارون، روستاهاي جعفرآباد، كنار هشت لك، قلعه زراس، پل جاده جديد لالي، آسيب پذيرترين مناطق هستند كه بدون توجه به قوانين ساخت‌وساز و عدم رعايت حريم رودخانه در بستر اصلي آن ساخته شده اند. عواملي مانند تغيير كاربري اراضي و تبديل سيلاب‌دشت‌ها به اراضي كشاورزي و باغي، عدم توجه به حريم رودخانه و تجاوز به بسترطغياني رودخانه سبب افزايش پتانسيل وقوع خطر سيلاب و درنتيجه آسيب‌پذيري بيشتر روستاها به‌ويژه در پهنه سيلابي با دوره بازگشت 500 ساله شده است.