اثربخشي مداخله آموزشي مبتني بر تئوري رفتار برنامه ريزي شده توسعه يافته بر رفتارهاي حامي محيط زيست

زمينه و هدف: مداخلات آموزشي تئوري محور رويكردي منطقي در راستاي بهبود رفتارهاي حامي زيست محيطي است. اين مطالعه با هدف بررسي اثربخشي مداخله آموزشي مبتني بر تئوري رفتار برنامه ريزي شده توسعه يافته بر رفتارهاي حامي محيط زيست در ساكنان شهر قزوين انجام شد.  مواد و روش ها: با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي چند مرحله اي، ۱۲۰ نفر از شهروندان مراجعه كننده به مراكز مراقبت سلامت شهر قزوين در يك مطالعه نيمه تجربي در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ شركت كردند. محتواي آموزشي هدفمند از طريق واتس آپ و آموزش آنلاين (۴ جلسه) به صورت سخنراني و بحث گروهي به همراه پمفلت و پيامك آموزشي براي گروه آزمون ارائه شد. داده ها قبل و ۳ ماه بعد از آموزش با استفاده از پرسشنامه هاي دموگرافيكي، آگاهي زيست محيطي، تعهد اخلاقي، هويت فردي، خرده مقياسهاي TPB و پرسشنامه رفتارهاي حامي محيط زيست گردآوري شد و با نرم افزار SPSS 25.0 و آزمونهاي كاي اسكوئر، تي مستقل و زوجي، آزمون آناليز واريانس و آناليز كوواريانس تحليل شدند.  يافته ها: ميانگين آگاهي زيست محيطي ( از ۱/۳±۵/۲ به ۲/۱±۱۰/۹)، نگرش (از ۲/۵±۱۷/۵ به ۶/۱±۳۴/۷)، هنجارهاي انتزاعي (از ۱/۸±۸/۹ به ۳/۱±۱۴/۹)، هويت فردي (از ۱/۷±۸/۸ به ۲/۱±۱۲/۷)، تعهد اخلاقي (از ۱/۴±۱۰/۹ به ۲/۱±۱۵/۰)، كنترل رفتاري (از ۱/۶±۱۵/۷ به ۳/۵±۲۴/۹) و قصد رفتاري (از ۲/۲±۷/۴ به ۰/۹±۱۱/۲) در گروه آزمون بعد از مداخله آموزشي تئوري محور به طور معني داري بهبود يافت (۰/۰۰۱ P). همچنين، ميانگين رفتارهاي حامي محيط زيست در گروه آزمون پس از كنترل اثر متغير پيش آزمون به طور معني داري بهبود يافتند (۹/۵±۳۶/۴ به ۸/۷±۵۲/۲، ۰/۰۰۱ P). نتيجه گيري: اجراي مداخلات آموزشي مبتني بر تئوري رفتار برنامهريزي شده توسعه يافته ميتواند بواسطه بهبود پيش آيندهاي روانشناختي موجب ترغيب رفتارهاي حامي زيست محيطي در شهروندان شود.