بررسي تنش شوري در آفتابگردان با تمركز بر مكانيسم‌ها و رويكردها

آفتابگردان (.Helianthus annuus L) يك محصول مهم دانه‌‌ روغني شناخته شده است كه به دليل روغن با كيفيت بالا و غني از اسيدلينولئيك در سراسر جهان كشت مي‌‌شود. مطالعه حاضر مروري بر اثرات تنش شوري بر صفات مورفولوژيك و فيزيولوژيك، مكانيسم‌‌هاي مقاومت و روش‌‌هاي اصلاحي و زراعي براي مقابله با تنش شوري در آفتابگردان است. آفتابگردان به عنوان گياه نيمه متحمل به شوري رتبه‌‌بندي مي‌‌شود. اثرات منفي تنش شوري بر آفتابگردان شامل قهوه‌‌اي شدن نوك ريشه‌ها، كاهش رشد لپه‌‌ها و ريشه، سطح برگ، تجمع ماده خشك، عملكرد و ميزان روغن دانه است. همچنين تنش شوري منجر به كاهش جذب CO2، سرعت تعرق، هدايت روزنه‌‌اي و ظرفيت فتوسنتزي در آفتابگردان مي‌‌شود. از واكنش‌‌هاي مقاومت به تنش شوري در آفتابگردان مي‌‌توان به تعديل بيان ATPase‌هاي حساس به Oubain از طريق كلسيم، به تاخير انداختن تخريب پروتئين‌‌هاي غشايي، افزايش سروتونين و ملاتونين، افزايش بيان نيتريك اكسيد، افزايش S-nitrosylation پروتئين‌‌هاي سيتوزولي، افزايش محتواي پراكسيد ليپيد، فعاليت گلوتاتيون پراكسيداز و فراواني هم اكسيژناز-1 (HO-1) در سلول‌‌هاي اطراف كانال‌‌هاي ترشحي اشاره كرد. مهمترين رويكردهاي اصلاح براي تحمل تنش شوري در آفتابگردان عبارتند از: شناسايي ژن‌‌هاي مقاوم به شوري HT089، HT175، HT185، HT215، HT216 و HT227، شناسايي گونه H. paradoxus به عنوان مقاوم‌‌ترين گونه، توليد لاين‌‌هاي HA429 و HA430 متحمل به شوري، انتقال ژن TaNHX2 گندم به آفتابگردان و شناسايي ژن‌‌هاي دخيل در تحمل به تنش شوري با فناوري توال‌‌يابي نسل جديد. نتايج اين بررسيِ گسترده در دستيابي به يك برنامه جامع براي بهبود پايدار عملكرد و كيفيت روغن آفتابگردان تحت تنش شوري مهم خواهد بود.