ساخت مبتدايي در منطق الطير

يكي از مؤلفه‌هاي مهم در زبان‌شناسيِ نقش‌گراي نظام‌مند هليدي، مقوله ساخت مبتدا – خبر است كه به وسيله آن مي‌توان فرايند مبتداسازي و ساخت اطلاع كهنه و نو را در هر متني از جمله منطق‌الطير مورد بررسي قرار داد. از اين رو، با روش توصيفي – تحليلي درصدد هستيم تا مسأله انواع آغازگرهاي ساده و مركب را بر طبق رويكرد مايكل هليدي در منطق‌الطير مورد بررسي قرار دهيم. هدف از تحقيق، بررسي بسامد بيشترين نوع آغازگر، قلب نحوي و تبيين اغراض كلامي پنهان در ژرف ساخت متني منطق‌الطير است. نتايج تحقيق بيانگر آن است كه درصد وقوع آغازگرهاي مركب، بيش از آغازگرهاي ساده بوده است كه اين عامل، بيانگر قرابت متن با گفتار بوده و نمايان مي‌سازد كه عطار از تمامي ظرفيّت‌ها در جهت درك و فهم بهتر مخاطب استفاده كرده است. در آغازگرهاي ساده، شاعر با استفاده از جابه‌جايي اركان جمله، از ساخت مبتدايي فعل، بيش از ديگر ساخت‌هاي آغازين مفعولي، متممي، صفتي، پرسشي و قيدي استفاده كرده كه سبب برجسته‌سازي و نشان‌دار شدن ساخت اطلاع بندها شده است. از ميان آغازگرهاي مركب، آغازگرهاي متني، بسامد فراواني نسبت به آغازگرهاي بينافردي دارند. آغازگرهاي متني، در انسجام و پيوستگي اين منظومه تأثيرگذار هستند.