تبيين مفهوم ذهنيت معماريانه با بهره‌گيري از فرضيه‌اي درباب پيدايش مفهوم پيرنشين

چندي است كه مفهوم ذهنيت در پژوهش‌هاي حوزه‌ي تاريخ معماري ايران به‌عنوان رويكردي مطالعاتي تحت عنوان تاريخ ذهنيت‌ عامه به‌كار بسته مي‌شود. با وجود پژوهش‌هايي در تبيين رويكرد يادشده، چيستي مفهوم ذهنيت در ارتباط با معماري كمتر مورد توجه بوده‌است. در اين نوشتار، ضمن معرفي مفهوم ميان‌رشته‌اي «ذهنيت معماريانه» به‌عنوان مجموعه‌ افكار، باورها، نگرش‌ها، خيالات و آرزوهاي مردم يك اجتماع در ارتباط با موضوعات معماريانه، با اتكا بر راهبرد پژوهش استدلال منطقي، ابتدا اين مفهوم از طريق طرح مصاديق مختلف براي آن و با بهره‌گيري از استدلال استقرايي تثبيت شده، سپس با اتكا بر تبيين‌هاي صورت‌گرفته از مفهوم ذهنيت مبتني بر نظريه ساخت اجتماعي واقعيت، و با بهره‌گيري از روش استدلال قياسي، تبيين مي‌گردد. براي روشن‌تر شدن ابعاد موضوع، مفهوم «پيرنشين» به‌عنوان يكي از مصاديق ذهنيت‌هاي معماريانه ايرانيان، انتخاب و تلاش مي‌شود تا ابعاد مفهوم ذهنيت‌ معماريانه با اتكا بر ويژگي‌هاي اين مصداق، وضوح بيشتري يابد. براساس نتايج پژوهش، ذهنيت‌هاي معماريانه، ساخت‌هاي اجتماعيِ زمان و مكاني مشخص، از واقعيات معماريانه‌اند؛ كه به صورتي ناخودآگاه، شيوه‌هاي تفكر، تخيل، احساس‌كردن و كنش مردم آن زمان و مكان را در ارتباط با اين واقعيات تحت تاثير قرار مي‌دهند. چنان‌كه پيرنشين نيز مي‌تواند ساخت اجتماعي دوران معاصر از سكوهاي دوسمت ورودي بناهاي تاريخي انگاشته شود.