بررسي تأثير وام‌هاي خُرد بر سطح درآمد افراد و خروج از فقر: رويكرد شبيه‌سازي عامل‌بنيان

مقدمه و اهداف: تأمين مالي خرد به عنوان استراتژي غالب فقرزدايي با هدف ايجاد كسب و كارهاي خرد و رهايي از فقر، به افراد فقير خدمات مالي ارائه مي‌دهد. اين پژوهش تأثير بكارگيري وام‌هاي خرد بر رشد درآمد افراد و خروج آنها از خط فقر را مورد بررسي قرار مي‌دهد. همچنين با توجه به كمك مالي به صندوق تأمين مالي خرد، تغيير در ميزان كمك مالي و تأثير آن در خروج افراد از خط فقر مورد بحث قرار مي‌گيرد. بعلاوه تأثير بازاريابي و افزايش احتمال فروش به‌عنوان خدمات مكمل تأمين مالي خرد، در رشد درآمد مورد بررسي قرار مي‌گيرد. لذا اين پژوهش تأثير ارائه وام‌هاي خرد صندوق تأمين مالي بر سطح درآمد افراد و خروج آنها از خط فقر را با در نظر گرفتن دو سياست تغيير تعداد سال‌هاي كمك مالي به صندوق و افزايش احتمال فروش مورد بررسي قرار مي‌دهد.روش‌ها: در صندوق‌هاي تأمين مالي خرد، نحوه تأمين منابع، شيوه اعتباردهي، شرايط متفاوت وام‌دهي‌ و همچنين تعاملات بين افراد، نحوه عضويت آنها و تأثيرگذاري بر دريافت وام، فضاي پيچيده‌اي را ايجاد مي‌كند. ويژگي‌‌ها و رفتارهاي ناهمگون افراد و همچنين تعاملات بين آنها در محيطي پويا، موجب پديد آمدن رويدادهاي پيچيده‌اي مي‌شود كه استفاده از رويكرد شبيه‌سازي عامل‌بنيان مي‌تواند به درك و مدل‌سازي آن كمك كند. مدل‌سازي و شبيه‌سازي عامل‌بنيان يك ديدگاه عاملي و يك رويكرد شبيه‌سازي از مجموعه‌اي از عوامل خودمختار، مستقل و تصميم‌گيرنده است كه به طور گسترده‌اي با هم در ارتباط بوده و تلاش مي‌كند تا با مدل‌سازي رفتار عناصر فردي، نتايج نهايي سيستمي را بررسي كند. در اين پژوهش از رويكرد شبيه‌سازي عامل‌بنيان استفاده شده است.يافته‌ها: نتايج شبيه‌سازي نشان مي‌دهد ارائه وام خرد سبب افزايش درآمد افراد گرديده و امكان خروج از فقر مطلق را براي اكثر افراد فراهم مي‎‌آورد. در اين تحقيق نرخ بهره را صفر لحاظ كرديم، نتايج نشان داد كه موجودي صندوق مبتني پس‌انداز و بازپرداخت اقساط مي‌تواند افزايش مي‌يابد بطوريكه تعداد وامهاي پرداخت شده حتي در سياست 2 سال كمك مالي نيز روندي افزايشي داشته است. از اين رو با ارائه وامهاي خرد بدون بهره و حتي محدوديت در مدت زمان كمك، مي‌توان صندوق تأمين مالي خرد پايدار ايجاد نمود. همچنين سياست تغيير تعداد سالهاي كمك مالي به صندوق و افزايش سالهاي كمك از سه سال به چهار سال تأثير بسزايي در افزايش درآمد افراد ندارد و صندوق‌ بر اساس پس‌انداز و دريافت بازپرداخت اقساط، امكان ادامه فعاليت خواهد داشت، اما افزايش تعداد سال‌هاي كمك سبب مي‌گردد تعداد وا‌م‌هاي بيشتري به افراد عضو ارائه گردد بطوريكه در سياست 2 و 3 و 4 سال كمك مالي به صندوق تعداد وامهاي پرداخت شده به ترتيب برابر با 155، 221 و 278 مورد مي‌باشد. همچنين نتايج مدل‌سازي سياست افزايش احتمال فروش در رشد درآمد و خروج از فقر نشان داد كه در سناريو با احتمال فروش 80 درصد، درآمد افراد و تعداد افراد بالاي خط فقر نسبت به سناريو احتمال فروش 60 درصد، بسيار بيشتر است. در مجموع بررسي سياست‌هاي تغيير تعداد سال‌هاي كمك مالي به صندوق و تغيير احتمال فروش نشان داد كه كمك مالي بيشتر به صندوق، منجر به درآمد بيشتر افراد و خروج بيشتر آنها از خط فقر نمي‌گردد، بلكه آنچه باعث درآمد بيشتر مي‌گردد كمك به بازاريابي و فروش بيشتر محصول است.نتيجه‌گيري: كاهش تعداد سالهاي كمك به صندوق و بكارگيري منابع مالي آزاد شده ناشي از آن در جهت ايجاد بازار و افزايش احتمال فروش، سبب اثربخشي بيشتر سياستهاي فقرزدايي مي‌گردد. به عبارتي چنانچه منابع كمك‌هاي مالي در راستاي ايجاد بازارهاي تضميني و يا شكل‌دهي بازارهاي دائمي براي افراد عضو صندوق صورت پذيرد، نسبت به افزايش سالهاي كمك به صندوق، اثر اهرمي بيشتري جهت درآمدزايي و افراد ايجاد مي‌نمايد.