اثر سطوح مختلف رده‏ ‏بندي و پستي و بلندي بر وضعيت پتاسيم خاك‏ هاي سپيدان استان فارس

سابقه و هدف: مشخصات خاك‏هاي هر منطقه متاثر از عامل پستي و بلندي است. اين عامل اثرات مستقيم و غير مستقيمي بر ويژگي‏هاي فيزيكي و شيميايي خاك و حتي غلظت عناصر غذايي دارد. پتاسيم از جمله عناصر مهم در تغذيه گياهان است و دومين ماده غذايي عمده جذب شده توسط گياهان است. پتاسيم در خاك به چهار شكل محلول، تبادلي، غير تبادلي و ساختماني وجود دارد. تحقيقات گسترده‏اي بر روي شكل‏هاي مختلف پتاسيم در ارتباط با كاني‏شناسي، اقليم، ويژگي‏هاي خاك، رده‏بندي خاك و به طور ويژه پستي و بلندي صورت گرفته است اما بررسي اثر جداگانه واحدهاي مختلف فيزيوگرافي و سطوح مختلف رده‏بندي فراموش شده است. بنابراين هدف از اين پژوهش بررسي اثر سطوح مختلف رده‏بندي و پستي و بلندي (واحدهاي فيزيوگرافي) بر وضعيت پتاسيم خاك‏هاي سپيدان استان فارس بود.مواد و روش‏ها:به منظور تعيين اثر سطوح مختلف رده‏بندي و پستي و بلندي بر وضعيت پتاسيم خاك‏هاي سپيدان استان فارس، يك رديف پستي و بلندي در منطقه سپيدان استان فارس اعمال گرديد. پس از حفر و تشريح نيم‏رخ‏ انتخابي در هر واحد فيزيوگرافي شناسايي شده و انجام نمونه‏برداري، ويژگي‏هاي فيزيكي و شيميايي خاك به روش‏هاي معمول اندازه‏گيري شدند. شكل‏هاي مختلف پتاسيم به روش اجمالي برآورد گرديد و با استفاده از نرم‏افزار آماري SPSS16 و آزمون آماري LSD معني‏داري تفاوت شكل‏هاي مختلف پتاسيم در سطوح مختلف رده‏بندي و واحدهاي مختلف فيزيوگرافي سنجيده شد.يافته‏ها:بررسي خاك‏رخ‏هاي مطالعاتي نشان داد كه خاك‏ها در راسته‏هاي انتي‏سول‏، اينسپتي‏سول و آلفي‏سول با توجه به سيستم طبقه‏بندي تاكسونومي 2014 قرار گرفتند. تعداد سه زير راسته، چهار گروه بزرگ و زيرگروه شناسايي شدند. در منطقه مطالعاتي پتاسيم محلول، تبادلي، غيرتبادلي، ساختماني و كل به ترتيب داراي ميانگين 0.96، 279، 510، 3792 و4583 ميلي‏گرم بر كيلوگرم بودند.ميانگين شكل‏هاي پتاسيم محلول، تبادلي، غيرتبادلي، ساختماني و پتاسيم كل مرتبط با واحدهاي مختلف فيزيوگرافي به ترتيب 0.73، 421، 1360، 1405، 15833 ميلي‏گرم بر كيلوگرم در واريزه‏هاي بادبزني ثقلي-آبرفتي، 1.21، 236، 565، 2803 و 3603 در دشت دامنه‏اي، 0.76، 352، 436، 2071، 2860 ميلي‏گرم بر كيلوگرم در دشت سيلابي، 0.73، 270، 372، 2249، 2893 ميلي‏گرم بر كيلوگرم در تراس رودخانه‎اي، 0.91، 321، 656، 2541، 3520 ميلي‏گرم بر كيلوگرم در دشت رسوبي و 1.17، 172، 88، 2292، 2554 ميلي‏گرم بر كيلوگرم گزارش شد. پتاسيم كل و همچنين شكل‏هاي مختلف پتاسيم بجز پتاسيم محلول در واحدهاي مختلف فيزيوگرافي با يكديگر تفاوت معني‏دار (P 0.05) داشتند. در رابطه با اثر سطوح مختلف رده‏بندي، در تمامي سطوح مورد بررسي شكل‏هاي تبادلي و غيرتبادلي داراي تفاوت معني‏دار (P 0.05) بودند.نتيجه‏گيري:مطالعه حاضر نشان داد كه پستي و بلندي در قالب واحدهاي مختلف فيزيوگرافي با كنترل ميزان رطوبت، تابش خورشيد دريافت شده و همچنين سرعت هواديدگي به ايجاد تفاوت‏هايي در ويژگي‏هاي فيزيكوشيميايي و رده‏بندي خاك منجر شود. مجموعه اين عوامل سبب مشاهده تفاوت‏هاي معني‏دار در ميزان شكل‏هاي مختلف پتاسيم در واحدهاي مختلف فيزيوگرافي شد. به دليل عدم كاربرد اختلافات بسيار فاحش در سطوح مختلف رده‏بندي تا سطح زيرگروه پيشنهاد مي‏گردد كه به منظور پايش بهتر عنصر پتاسيم براي دستيابي به كشاورزي پايدار حداقل از طبقه‏بندي خاك‏ها در سطح فاميل استفاده نمود تا تفاوت‏ها بهتر درك شود. همچنين لازم به ذكر است كه نوع ماده مادري، اقليم، توپوگرافي و ديگر شرايط محيطي مي‏تواند بر ميزان دقت مطالعه در مناطق مختلف اثر بگذارند كه آنها را نبايد در هنگام انتخاب ميزان دقت مطالعه فراموش نمود.