اثرات متقابل كودهاي شيميايي و مواد محرك رشد بر عملكرد و كارآيي مصرف كود در پرتقال

سابقه و هدف: نياز روز افزون بشر به محصولات كشاورزي باعث شده است كه استفاده از انواع كودهاي شيميايي براي دستيابي به توليد بيشتر اين محصولات، همواره روند افزايشي داشته باشد. از سوي ديگر، افزايش مصرف كودهاي شيميايي باعث مي‌شود منابع خاك و آب دچار آلودگي و تنزل كيفيت شود و متعاقب آن، محصولات غذايي توليد شده نيز ناسالم خواهند شد. مصرف مواد محرك رشد گياه نظير اسيد هيوميك، اسيد فولويك، اسيدهاي آمينه، قارچ‌هاي مايكوريزا و جلبك‌هاي دريايي مي‌تواند راهكاري مفيد جهت كاهش مصرف كودهاي شيميايي باشد، زيرا مي‌توان بدون افت عملكرد كمي و كيفي محصول، كود شيميايي كمتري مصرف كرد. بنابراين، پژوهش حاضر با هدف بررسي اثر برخي مواد محرك رشد بر كارآيي مصرف كود، عملكرد و كيفيت پرتقال به اجرا درآمد.مواد و روش‌ها: اين آزمايش بصورت فاكتوريل و در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار و طي دو سال متوالي بر روي 63 اصله پرتقال رقم واشنگتن ناول در ايستگاه تحقيقات كشاورزي حاجي‌آباد هرمزگان انجام شد. فاكتورها شامل 1 مصرف كودهاي شيميايي در سه سطح (بدون مصرف كودهاي شيميايي، 75% مقادير توصيه شده كودهاي شيميايي، 100% مقادير توصيه شده كودهاي شيميايي)، و 2 مصرف محرك‌هاي رشد گياهي در هفت سطح (شاهد، محلول‌پاشي اسيد آمينه، محلول‌پاشي عصاره جلبك، مصرف خاكي اسيد هيوميك، محلول‌پاشي اسيد فولويك، مصرف خاكي قارچ مايكوريزا، محلول‌پاشي اسيد آمينه و عصاره جلبك همراه با مصرف خاكي اسيد هيوميك و قارچ مايكوريزا) بود. برداشت محصول در آذرماه هر سال انجام شد و برخي پاسخ‌هاي گياهي شامل عملكرد محصول، غلظت آهن، منگنز و روي در برگ، مقدار مواد جامد محلول كل و ويتامين ث در عصاره ميوه، و كارايي مصرف كودها تعيين گرديد. در انتها، تفسير نتايج بر مبناي تجزيه واريانس داده‌ها و مقايسه ميانگين‌ها صورت گرفت. نتايج: نتايج نشان داد مصرف مواد محرك رشد علاوه بر افزايش عملكرد محصول و ارتقاي كارايي مصرف كود، غلظت آهن، روي و منگنز برگ را افزايش داد و برخي ويژگي‌هاي كيفي شامل مقدار مواد جامد محلول و مقدار ويتامين ث در عصاره ميوه را نيز بهبود بخشيد. همچنين مصرف كودهاي شيميايي و آلي باعث شد اثر مثبت مواد محرك رشد، تشديد گردد. به عبارت ديگر، اثرات متقابل مواد محرك رشد و كودهاي شيميايي و آلي بر ويژگيهاي كمي و كيفي پرتقال معني‌دار بود. بيشترين تأثير مثبت در تيمار مصرف خاكي اسيد هيوميك و مايه تلقيح مايكوريزا همراه با محلول‌پاشي اسيد آمينه و عصاره جلبك دريايي، توأم با مصرف كودهاي شيميايي به ميزان 100% مقادير توصيه شده، مشاهده گرديد. با اين حال، كارايي مصرف كودها در درختان تيمار شده با 75% كودهاي شيميايي توصيه شده، بيشتر از تيمار 100% بود.نتيجه‌گيري: توصيه مي‌شود به منظور نيل به افزايش عملكرد، ارتقاي كيفيت محصول و كاهش آلودگي محيط زيست، با خودداري از مصرف بي‌رويه كودهاي شيميايي، كاربرد تركيبي از مواد محرك رشد شامل اسيد هيوميك، اسيدهاي آمينه، عصاره جلبك و قارچ مايكوريزا به همراه مصرف 75% مقادير توصيه شده كودهاي شيميايي در برنامه تغذيه تلفيقي باغ‌هاي پرتقال مد نظر قرار گيرد.