ارزيابي درصد عصاره و رشد رويشي گل هميشه بهار (Calendula officinalis) تحت تاثير تيمارهاي نيتروژن ، فسفر و پتاسيم

سابقه و هدف: امروزه كشت گياهان دارويي از جذابيت بيشتري برخوردار است. گياه علفي و يكساله هميشه بهار از خانواده كاسني به عنوان يك گياه دارويي در كنار زينتي بودن آن شناخته مي‌شود. خاصيت داروئي عصاره اين گياه در درمان برخي از بيماري‌ها سبب شده كه مديريت به‌زراعي آن در راستاي افزايش رشد و عملكرد و درصد عصاره به‌شكل تامين بهينه سه عنصر نيتروژن، فسفر و پتاسيم مورد توجه در اين تحقيق قرار گيرد.مواد و روش ها: از آنجا كه نسبت عناصر غذايي جذب شده توسط گياه در پيش بيني مقدار تامين عناصر غذايي از خاك اهميت دارد دو گروه نمونه تصادفي از دو اقليم متفاوت از استان فارس و كهگيلويه و بويراحمد تهيه و غلظت و نسبت نيتروژن و فسفر و پتاسيم در آنها اندازه‌گيري شد. با توجه به غلظت بالاي پتاسيم پس از نيتروژن و به‌دنبال آن فسفر در هميشه بهار تيمارهاي به‌كار برده شده بر اساس آزمون خاك در يك طرح آزمايشي به ‌شكل كاملاً تصادفي با سه تكرار شامل نيتروژن (18.4، 20.7 و 23 ميلي‌گرم در كيلو گرم خاك) فسفر (23 و 34.5 ميلي‌گرم در كيلو گرم خاك) و پتاسيم (صفر و 12.5 ميلي‌گرم پتاسيم در كيلوگرم خاك) از سه منبع به ترتيب اوره، سوپرفسفات غليظ و سولفات پتاسيم در شرايط گلخانه‌اي )در بهار 1394) پياده سازي شد. پس از كامل شدن دوره رشد و نمو گياه)باز شدن 90 درصد غنچه‌ها) ويژگي‌هاي مورفولوژي، غلظت نيتروژن، فسفر و پتاسيم و همچنين درصد عصاره در گياه اندازه‌گيري شد.يافته ها: نمونه‌هاي جمع آوري شده نشان داد كه پس نيتروژن، پتاسيم بيشترين غلظت را داشت. همچنين، نتايج آزمون خاك بيانگر مقدار كافي پتاسيم بود درحاليكه غلظت نيتروژن و فسفر چندان زياد نبود. بيشترين ويژگي‌هاي رشدي گياه در كاربرد 20.7 و 23 ميلي‌گرم در كيلو گرم خاك به‌ترتيب از نيتروژن و فسفر و عدم كاربرد پتاسيم حاصل شد و كاربرد پتاسيم تفاوت معني‌داري با اين تيمار در ويژگي‌هاي رشدي ايجاد نكرد. اما در همين تيمار افزايش پتاسيم سبب افزايش تعداد گل شد. بيشترين درصد عصاره استخراج شده نيز در همين تيمار بود كه مصرف و يا عدم مصرف پتاسيم بر آن اثري نداشت.نتيجه گيري: در اين مطالعه مشاهده شد كه بيشترين درصد عصاره استخراج شده در تيمار 20.7 ميلي‌گرم نيتروژن و 23 ميلي‌گرم فسفر در كيلوگرم خاك بدست آمد. اما اضافه كردن پتاسيم نتوانست اين ويژگي را تغيير معني داري دهد و با نتايج آزمون خاك كه مقدار پتاسيم را در حد بهينه نشان داده بود دور از انتظار نبود از سوي ديگر، افزايش 34.5 ميلي‌گرم فسفر در كيلوگرم خاك سبب كاهش شديد عصاره گياه در مقايسه با مصرف 23 ميلي‌گرم فسفر در كيلوگرم خاك شد و به‌‌رغم كمبود اين عنصر در خاك خود بيانگر دقت و حساسيت در مصرف فسفر دارد. اين احتمال وجود دارد كه افزايش فسفر باعث كاهش جذب عناصر كم مصرف به‌ويژه آهن و روي و در نتيجه كاهش درصد عصاره استخراجي از گياه شده باشد كه اين خود نيازمند تحقيق بيشتر است.