زندگي اجتماعي افراد داراي معلوليت جسمي- حركتي در ايران (مرور نظام‌مند مطالعات در بازه‌ي زماني 1400-1375)

مقدمه: تغييرات اجتماعي سريع و پيشرفت تكنولوژي، بستر حضور افراد داراي معلوليت را در جامعه افزايش داده است با وجود اين، افراد داراي معلوليت در ايران براي فعاليت در امور اجتماعي با چالش‌هاي روبه‌رو هستند و به نوعي زندگي آن‌ها با اختلال مواجه شده است. از اين‌رو مسئله زندگي اجتماعي و بستر آن براي افراد داراي معلوليت اهميت يافته و مطرح مي‌شود.روش: روش مورد استفاده در اين پژوهش مرور نظام‌مند است. جامعه آماري شامل كليه‌ي پژوهش‌هاي موجود در زمينه زندگي و موقعيت‌هاي اجتماعي افراد داراي معلوليت جسمي- حركتي ايران مي‌باشد. مطالعات مرتبط در پايگاه‌هاي علمي كشور در بازه زماني 1400- 1375 جست‌وجو شدند كه براساس اهداف پژوهش و معيار ورود و خروج مطالعات، 117مطالعه انتخاب شدند. براي دست‌يابي به اطلاعات و تحليل داده‌هاي مطالعات كاربرگ‌هاي استخراج داده در قالب 12 شاخص طراحي، تنظيم و مبناي كدگذاري و حاشيه‌نويسي توسط پژوهشگران شد.يافته‌ها: در مرور و بررسي داده‌هاي مطالعات مشخص شد كه اكثر مطالعات در مناطق توسعه‌يافته‌تر ايران صورت گرفته است و مطالعات از لحاظ زندگي اجتماعي و زمينه‌هاي اجتماعي در دو دسته كنش‌هاي ذهني و كنش‌هاي عيني زندگي اجتماعي افراد داراي معلوليت جسمي-حركتي جاي مي‌گيرند. عوامل مؤثر بر زندگي اجتماعي شامل چهار عامل جمعيت‌شناختي، اجتماعي- فرهنگي، ساختاري و كالبدي و عامل فردي-روان‌شناختي است. همچنين راهكارها و پيشنهادها در سه بعد اجتماعي- فرهنگي، اقتصادي و مشاوره‌اي ارائه شده‌اند. زندگي اجتماعي افراد داراي معلوليت مستلزم توجه همه جانبه و چندبعدي به ابعاد زندگي اجتماعي و زمينه هاي اجتماعي آن است. با توجه به عوامل مؤثر (اجتماعي -فرهنگي، ساختاري و فردي - روان شناختي) بر زندگي اجتماعي افراد داراي معلوليت، فرآيند چندبعدي و ميان رشته اي منجر به يك رويكرد يكپارچه در اين حوزه مي شود.