جهاد ابتدايي از منظر مفسران معاصر با تأكيد بر آثار استاد جوادي آملي

جهاد ابتدايي يكي از مباحث چالش‌برانگيز در فرهنگ اسلامي به‌شمار مي‌رود. مفسران قرآن كريم نيز در كنار ساير محققان مسلمان به واكاوي آيات مشعر به جهاد ابتدايي پرداخته و مؤلفه‌هاي مختلف آن را تبيين كرده‌اند. در اين ميان مي‌توان ديدگاه‌هاي مفسران معاصر را در چهار گروه دسته‌بندي كرد: بيان نكات كلي آيه و عدم اشاره به حكم كلي جهاد يا انواع آن؛ محدود نمودن حكم جهاد به دفاع. يادكرد از مفاد جهاد ابتدايي و مؤلفه‌هاي آن با تعابير ديگر؛ به‌كارگيري اصطلاح «جهاد ابتدايي» و بيان مؤلفه‌هاي آن. آيت‌الله جوادي آملي معتقد است كه جهاد ابتدايي با اينكه در حقيقت به دفاع از حق حيات معنوي انسان بازمي‌گردد، اما حق جنگ‌هاي به ظاهر تهاجمي و ابتدايي براي مسلمانان در عصر غيبت محفوظ است. بر پايه بررسي ديدگاه وي مي‌توان گفت كه استكبارورزي كافران و مشركان، لزوم انگيزه الهي جهادگران، توسعه اسلام براساس عقلانيت و اختيار و لزوم اذن وليّ فقيه جامع‌الشرايط از مهم‌ترين مؤلفه‌هاي تأثيرگذار در حكم و تبيين زواياي بحث جهاد ابتدايي به‌شمار مي‌روند. توجه به اين نكات پاسخگوي بسياري از شبهات در زمينه اين حكم الهي خواهد بود.