مطالعه تطبيقي شخصيت پردازي در قالي‌ها و نگاره‌هاي مكتب تبريز دوم با موضوع شكار

در دوره صفويه، كتاب‌هاي بسياري توسط بهترين نگارگران زمان در كارگاه‌هاي سلطنتي براي شاهان صفوي مصور شده است. از طرف ديگر، علاقه پادشاهان صفوي به هنر ايران موجب برپايي كارگاه‌هاي درباري بافت قالي تحت نظر خودشان گرديده است. قالي­‌هاي شكارگاه و نگاره‌هاي با مضمون شكار از دورۀ صفوي گروه مهمي از اين آثار هستند كه انسان از مهم‌ترين تصاوير آن‌ها است. هدف تحقيق حاضر شناخت نسبت‌هاي ميان تصاوير انساني در قالي‌­هاي شكارگاه و نگاره‌هاي با مضمون شكار در مكتب تبريز دوم است. بر اين اساس، سوال اصلي مقاله اين است كه چه تناسب تصويري و شخصيت‌شناختي‌ ميان تصاوير انسانيِ قالي‌­هاي شكارگاه و نگارگري‌هاي با مضمون شكار وجود دارد. اين تناسب بصري و شخصيت شناسي در راستاي سنجش دو فرضيه در مورد شكل‌گيري طرح شكارگاه در فرش ايران و نحوۀ شكل‌گيري جريان طراحي در فرش طرح مي‌شود. براي رسيدن به اهداف پژوهش، از روش تحقيق توصيفي-تحليلي و از روش تحليل تطبيقي استفاده شده است. همچنين اطلاعات مورد نياز از طريق منابع كتابخانه‌اي و اينترنتي جمع‌آوري شده‌اند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهند از نظر بصري، بين تصاوير انساني به‌كار رفته در آثار ذكر شده در دورۀ صفوي شباهت‌هاي نزديكي وجود دارد كه مي‌توان دليل آن را تأثير نگارگري بر طرح و نقش قالي در نظر گرفت. اين نتيجه بر اين دستاورد تأكيد مي‌كند كه نگارگران عصر صفوي در طراحي قالي‌­هاي اين دوره مشاركت داشته‌اند و اين تأثيرگذاري را مي‌توان حاصل اين امر در نظر گرفت. علاوه بر شباهت بصري، از نظر شخصيت‌شناختي، پنج شخصيت انساني از جمله شكارچي، قورچي، نوازنده، ملازم و تماشاگر در آثار مورد نظر تشخيص داده شد كه سه شخصيت يعني، شكارچي، تماشاگر و ملازم به صورت مشترك در قالي و نگارگري حضور دارند.