ماليات در نظام حقوقي ايران در پرتو انديشه شهيد دكتر بهشتي (ره)

يكي از مباحث مهمي كه حكومت اسلامي با آن سروكار دارد، مسئله ماليات و منابع مالي شرعي است كه از جمله آن خمس، زكات، جزيه، خراج و انفال مي‌باشد. امروزه با عنايت به گسترش تكاليف دولت‌ها، اين امكان وجود دارد كه اين منابع براي اداره جامعه كافي نباشد؛ از اين‌رو نظام حكمراني ناچاراً دست به وضع ماليات‌هايي مي‌زند كه اين مهم در هنگام تصويب قانون اساسي جمهوري اسلامي در اصل ۵۱ خود را نشان داد. يكي از افرادي كه در روند تصويب اين اصل نقشي به‌سزا و غيرقابل انكار داشته است، مرحوم شهيد بهشتي است و به همين منظور نوشتار حاضر با استفاده از روش توصيفي- تحليلي درپي پاسخ به اين پرسش است كه ماليات در نظام حقوقي ايران از چه جايگاهي در انديشه شهيد بهشتي برخوردار است؟ نتايج اين تحقيق نشانگر آن است كه اولاً شهيد بهشتي از جمله قائلين به مشروعيّت و جواز وضع ماليات‌هاي جديد توسط حكومت اسلامي علاوه بر ماليات‌هاي شرعي است. ثانياً ايشان اصل اولي در وضع ماليات را ماليات به شكل مستقيم دانسته كه به صورت تصاعدي از درآمد مشروع افراد اخذ مي‌شود و ماليات‌هاي غيرمستقيم صرفاً هزينه اي است كه دولت براي توليد يك كالا مي پردازد  و بر قيمت تمام شده آن مي افزايد و از اين منظر مشكلي با مباني فقهي نخواهد داشت.