اثربخشي مداخلهٔ مبتني‌بر الگوي گفتمان مادر- كودك بر كاهش مشكلات بروني‌سازي و بازنمايي ذهني منفي از مادر و افزايش انسجام روايتي كودكان داراي مشكلات بروني‌سازي

زمينه و هدف: در رابطهٔ مادر-كودك، ارتباط گفتماني در شكل‌گيري يا كاهش مشكلات كودكان مؤثر تشخيص داده شده است. هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي مداخلهٔ مبتني‌بر الگوي گفتمان مادر-كودك تدوين‌شده، بر كاهش مشكلات بروني‌سازي، كاهش بازنمايي ذهني منفي از مادر و افزايش انسجام روايتي كودكان داراي مشكلات بروني‌سازي بود. روش‌ بررسي: پژوهش حاضر نيمه‌آزمايشي و از نوع طرح‌هاي پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را ۲۶ زوج مادر-كودك، داراي كودكان ۴تا۶ سال با مشكلات بروني‌سازي در مهدكودك‌هاي سازمان بهزيستي شهر تهران در سال ۱۳۹۷ تشكيل دادند كه به‌طور دردسترس انتخاب شدند. بعد از همگن‌كردن براساس متغيرهاي جمعيت‌شناختي، شركت‌كنندگان به‌طور تصادفي در يك‌گروه ۱۴نفرهٔ آزمايشي و يك‌گروه ۱۲نفرهٔ گواه قرار گرفتند. گروه‌ها به‌‌وسيله‌ٔ فهرست رفتاري كودك (آخنباخ و ركسورلا، ۲۰۰۱) و مجموعهٔ داستان‌هاي مك‌آرتور (امد و همكاران، ۲۰۰۳) ارزيابي شدند. عنوان بسته‌ٔ آموزشي مداخلهٔ تدوين‌شده در اين پژوهش «مداخلهٔ مبتني‌بر الگوي گفتمان مادر-كودك» بود كه اعتبار آن به تأييد پنج نفر از متخصصان داراي دكتري تخصصي روان‌شناسي رسيد. جلسات مداخله در ۷ جلسهٔ دوساعته و به‌صورت هفتگي براي گروه آزمايش اجرا شد. در ‌تحليل آماري از تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۲ استفاده شد. سطح معناداري آزمون‌ها ۰/۰۵ درنظر گرفته شد. يافته‌ها: اثرات تعاملي زمان و گروه نشان داد مداخله براي هر سه متغير مشكلات بروني‌سازي (۰/۰۰۱ p)، بازنمايي ذهني منفي از مادر (۰/۰۰۱ p) و انسجام روايتي كودك (۰/۰۲۰=p) معنادار بود. در سه متغير ذكرشده تفاوت بين مراحل پيش‌آزمون و پس‌آزمون (۰/۰۵ p) و پيش‌آزمون و پيگيري (۰/۰۵ p) معنادار بود؛ اما بين مراحل پس‌آزمون و پيگيري معنا‌دار نبود كه نشان‌دهنده‌ٔ ماندگاري تأثير مداخله است. نتيجه‌گيري: بستهٔ مداخله‌اي مبتني‌بر الگوي گفتمان مادر-كودك كه در اين پژوهش تدوين شده است، منجربه كاهش مشكلات بروني‌سازي، كاهش بازنمايي ذهني منفي از مادر و افزايش انسجام روايتي كودكان داراي مشكلات بروني‌سازي مي‌شود.