مقايسهٔ اثربخشي زوج‌ درماني هيجان ‌مدار و مبتني ‌بر نظريهٔ انتخاب بر كيفيت رابطهٔ زوجين داراي تعارض زناشويي

زمينه و هدف: سلامت و پويايي خانواده ريشه در سلامت و شادابي زوجين دارد؛ ازاين‌رو تمركز چاره‌انديشانه بر تعارض زناشويي و كيفيت رابطه براساس رويكردهاي ارتباط انساني مي‌تواند شادي را به جامعه منتقل كند. هدف پژوهش حاضر، مقايسهٔ اثربخشي زوج‌درماني هيجان‌مدار و مبتني‌بر نظريهٔ انتخاب بر كيفيت رابطهٔ زوجين داراي تعارض زناشويي بود. روش‌بررسي: اين پژوهش به‌لحاظ هدف كاربردي و از نظر روش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و ‌پس‌آزمون و پيگيري با گروه گواه بود. از ميان زوجين مراجعه‌كننده به مركز مشاورهٔ خانوادهٔ پيوند در شهر مشهد در پاييز ۱۳۹۵، سي زوج داوطلب كه در پرسشنامهٔ تعارض ‌زناشويي نمرهٔ ۱۱۵ و بيشتر كسب كردند، به‌صورت هدف‌مند و براساس ملاك‌هاي ورود و خروج پژوهش انتخاب شدند. سپس به‌صورت تصادفي در گروه‌هاي آزمايش (زوج‌درماني هيجان‌مدار و زوج‌درماني مبتني‌بر نظريهٔ انتخاب) و گواه قرار گرفتند. براي جمع‌آوري داده‌ها پرسشنامهٔ كيفيت ادراك‌شده از ابعاد زناشويي (فلچر و همكاران، ۲۰۰۰) به‌كار رفت. مداخله‌هاي درماني زوج‌درماني هيجان‌مدار (جانسون، ۲۰۱۲) و زوج‌درماني مبتني‌بر نظريهٔ انتخاب (گلاسر و گلاسر، ۲۰۱۰) بود. مداخله‌ها براي هر زوج طي هشت جلسه‌ٔ ۹۰دقيقه‌اي اجرا شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر، مقابله‌ٔ هلمرت و آزمون تعقيبي توكي با نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۱ تحليل شدند. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: بين ميانگين نمرات كيفيت رابطهٔ زناشويي زوج‌درماني هيجان‌مدار و مبتني‌بر نظريهٔ انتخاب با گروه گواه تفاوت معناداري وجود داشت (۰٫۰۰۱ p)؛ اما بين دو گروه مداخله تفاوت معناداري مشاهده نشد (۰٫۶۲۱=p). ميانگين نمرات كيفيت رابطهٔ زناشويي در پيش‌آزمون با پس‌آزمون و پيگيري تفاوت معناداري داشت (۰٫۰۰۱ p)؛ ولي بين نمرات پس‌آزمون و پيگيري تفاوت معناداري مشاهده نشد (۰٫۱۱۳=p) و اثر دو نوع مداخلۀ زوج‌درماني بر بهبود كيفيت رابطهٔ زوج‌ها در بلندمدت (بعد از دو ماه) باقي ماند. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، مداخله‌هاي زوج‌درماني هيجان‌مدار و مبتني‌بر نظريهٔ انتخاب باعث بهبود روابط زوجين داراي تعارض زناشويي مي‌شود.