اثربخشي درمان فراتشخيصي بر اجتناب از تصوير بدني و ناگويي خلقي در اختلال بدشكلي بدن

زمينه و هدف: اختلال بدشكلي بدن با مشكلات شديد فردي، اجتماعي، شغلي، تحصيلي و خانوادگي همراه است. هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي درمان فراتشخيصي بر اجتناب از تصوير بدني و ناگويي خلقي در اختلال بدشكلي بدن بود. روش ‌بررسي: پژوهش حاضر، نيمه‌آزمايشي با پيش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعهٔ آماري تمامي دانشجويان مراجعه‌كننده به مركز مشاوره و روان‌درماني دانشگاه شيراز و مراجعه‌كنندگان به كلينيك زيبايي درمانگاه شهيد مطهري و كلينيك امام رضا (ع) در شهر شيراز از بهمن سال ۱۳۹۷ تا خرداد سال ۱۳۹۸ بودند كه ملاك‌هاي اختلال بدشكلي بدن را مطابق با معيارهاي راهنماي تشخيصي و آماري اختلالات رواني-نسخۀ پنجم داشتند. سي نفر به‌شيوهٔ نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شدند. اين افراد به‌صورت تصادفي در دو گروه درمان فراتشخيصي و گواه قرار گرفتند. پيش‌آزمون و پس‌آزمون با استفاده از پرسشنامهٔ اجتناب از تصوير بدني (روزن و همكاران، ۱۹۹۱) و مقياس ناگويي خلقي (بگبي و همكاران، ۱۹۹۴) اجرا شد. سپس صرفاً براي گروه آزمايش به‌مدت ۱۲ جلسه درمان فراتشخيصي براساس پروتكل بارلو و همكاران (۲۰۱۵) اجرا شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۱ و روش تحليل كوواريانس چندمتغيره و تك‌متغيره تجزيه‌و‌تحليل شدند. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ بود. يافته‌ها: نتايج نشان داد بين دو گروه در پس‌آزمون در مؤلفه‌هاي متغير اجتناب از تصوير بدني شامل پوشش (۰٫۰۰۱ p)، محدودسازي خوردن (۰٫۰۰۳=p)، فعاليت‌هاي اجتماعي (۰٫۰۰۱ p) و وزن‌كردن خود (۰٫۰۰۳=p) و در مؤلفه‌هاي متغير ناگويي خلقي شامل دشواري در تشخيص احساسات (۰٫۰۰۱ p)،دشواري در توصيف احساسات (۰٫۰۰۱ p) و تفكر با جهت‌گيري بيروني (۰٫۰۰۱ p) تفاوت معنادار وجود داشت. نتيجه‌گيري: براساس نتايج پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه درمان فراتشخيصي بر بهبود اجتناب از تصوير بدني و ناگويي خلقي در اين بيماران اثربخشي دارد؛ بنابراين، اجراي برنامه‌هاي مداخله‌اي جامع با رويكرد فراتشخيصي براي اين بيماران نياز است.