اثربخشي مداخلهٔ مبتني ‌بر فعال ‌سازي رفتاري بر علائم منفي زنان مبتلا به اسكيزوفرني مزمن

زمينه و هدف: اسكيزوفرني بر تعاملات بين‌فردي، روابط خانوادگي و عملكرد شغلي افراد مبتلا تأثير منفي دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشي مداخلهٔ مبتني‌بر فعال‌سازي رفتاري بر علائم منفي زنان مبتلا به اسكيزوفرني مزمن انجام شد. روش‌بررسي: روش پژوهش، نيمه‌آزمايشي و طرح آن از نوع پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري دوماهه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري پژوهش را زنان مبتلا به اسكيزوفرني مزمن مركز جامع توان‌بخشي بيماران رواني مزمن پراور شهرستان شهرضا در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. سي بيمار داوطلب واجد شرايط به‌شيوهٔ نمونه‌گيري دردسترس و براساس ملاك‌‌هاي ورود به مطالعه و خروج از آن انتخاب شدند. سپس به‌صورت تصادفي در دو گروه پانزده‌نفري فعال‌سازي رفتاري و گواه قرار گرفتند. آزمودني‌ها در سه مرحله به ﻣﻘﯿﺎس ﺳﻨﺠﺶ علائم منفي (اندريسن، ۱۹۸۹) پاسخ دادند. صرفاً براي گروه آزمايش، جلسات مداخلۀ فعال‌سازي رفتاري براساس پروتكل فعال‌سازي رفتاري ليجوز و همكاران (۲۰۱۱) در دوازده جلسهٔ نوددقيقه‌اي ارائه شد؛ تحليل داده‌‌ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر، آزمون‌هاي تي و كاي‌اسوئر و آزمون تعقيبي LSD در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ انجام پذيرفت. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ بود. يافته‌ها: در مراحل پس‌آزمون و پيگيري در مقايسه با پيش‌آزمون، مداخله منجربه كاهش علائم منفي (به‌ترتيب ۰٫۰۰۱ p، ۰٫۰۰۱ p) و مؤلفه‌هاي آن شامل سطحي‌بودن عاطفه (به‌ترتيب ۰٫۰۰۱ p، ۰٫۰۰۵=p)، نقص توجه (به‌ترتيب ۰٫۰۰۱ p ۰٫۰۰۱، p) و عدم لذت (به‌ترتيب ۰٫۰۰۳=p= ۰٫۰۰۵ ، p) در گروه آزمايش شد. در مقايسۀ مراحل پس‌آزمون و پيگيري، در علائم منفي و مؤلفه‌هاي مذكور تفاوت معنادار مشاهده نشد كه نشان مي‌دهد اثر مداخله در طول زمان ماندگار بوده است. همچنين در متغير بي‌ارادگي، تفاوت معناداري بين مراحل پيش‌آزمون و پس‌آزمون وجود داشت (۰٫۰۲۶=p)؛ اما تفاوت معناداري بين مراحل پيش‌آزمون و پيگيري در اين متغير مشاهده نشد (۰٫۰۵۸=p) كه نشان مي‌دهد اثر مداخله در طول زمان حفظ نشد. نتيجه‌گيري: با توجه به يافته‌هاي اين پژوهش، مداخلهٔ فعال‌سازي رفتاري به‌طور مؤثري سبب كاهش علائم منفي در زنان مبتلا به اسكيزوفرني مي‌شود و اثر آن در طول زمان نيز پايدار باقي مي‌ماند.