تعيين اثربخشي درمان‌هاي روان ‌شناختي اختلال سلوك در ايران: فراتحليل

زمينه و هدف: از اختلال‌هاي بسيار شايع‌ دوران كودكي اختلال سلوك است كه مدل‌هاي درماني متفاوتي براي آن مطرح شده است؛ ازاين‌رو هدف پژوهش حاضر، فراتحليل تعيين اثربخشي درمان‌هاي روان‌شناختي بر اختلال سلوك در ايران بود. روش‌بررسي: پژوهش حاضر از دستۀ پژوهش‌هاي فراتحليل بود كه بر مقالات منتشرشده از سال‌هاي ۱۳۸۴تا۱۳۹۹در پايگاه‌هاي جست‌وجوي داخلي شامل پايگاه مركز اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي، مگ‌ايران، نورمگز و پورتال جامع علوم انساني انجام شد. جست‌وجو در پايگاه‌هاي علمي مذكور با كليدواژه‌هاي مرتبط با موضوع پژوهش (شامل اختلال سلوك و درمان‌هاي روان‌شناختي اختلال سلوك، اختلال‌هاي هيجاني و رفتاري، اثربخشي فرزندپروري، اثربخشي آموزش مهارت‌هاي اجتماعي، اثربخشي خودآموزي كلامي و اثربخشي بازي و قصه‌درماني بر اختلال سلوك) صورت گرفت و ۹۹ مقالهٔ علمي‌پژوهشي با كارآزمايي باليني استخراج شد. پس از حذف مقاله‌هاي تكراري و بررسي كيفيت مقالات توسط سه متخصص روان‌شناسي و آمار، طبق چك‌ليست كانسرت شش مقاله داراي شرايط لازم براي ورود در فراتحليل انتخاب شد. اين شش مقاله پس از محاسبهٔ تفاوت استانداردشده بين ميانگين‌هاي گروه‌هاي آزمايش و گواه مطالعات، با استفاده از مدل رندم در سطح معناداري ۰٫۰۵ در نرم‌افزار Review Manager نسخهٔ ۴٫۵ فراتحليل شدند. يافته‌ها: نتايج فراتحليل مقايسهٔ ميانگين اختلاف نمرات اختلال سلوك دو گروه مداخله و گواه نشان داد، در تمام مطالعات بررسي‌شده ميزان كاهش نشانه‌هاي اختلال مذكور در گروه مداخله به‌طور معناداري بيشتر از گروه گواه بود (۸٫۹۵=Z، ۰٫۰۰۱ p). اندازهٔ اثر كل مطالعات برابر با ۱٫۶ (۱٫۹۵، ۱٫۲۵) به‌دست آمد كه بيانگر تأثير مداخله‌هاي روان‌شناختي بود. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي اين پژوهش، درمان‌هاي روان‌شناختي (اعم ‌از آموزش سبك‌هاي فرزندپروري، آموزش مهارت‌هاي اجتماعي، آموزش خودآموزي كلامي، بازي‌درماني و قصه‌درماني) بر كاهش نشانه‌هاي اختلال سلوك تأثيرگذار است.