بررسي اثربخشي توانبخشي حافظه بر عملكرد اجرايي بازداري پاسخ در كودكان مبتلا به نقص توجه/بيش ‌فعالي

زمينه و هدف: كودكان با اختلال نقص توجه/بيش ‌فعالي معمولاً در كاركردهاي اجرايي نقص دارند. هدف از اين پژوهش بررسي اثربخشي توانبخشي حافظه بر عملكرد اجرايي بازداري پاسخ در كودكان مبتلا به نقص توجه/بيش ‌فعالي بود. روش‌بررسي: روش پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را تمامي دانش‌آموزان ۷ تا ۱۱ سالۀ مبتلا به اختلال نقص توجه/بيش‌فعالي تشكيل دادند كه در سال تحصيلي ۹۸-۱۳۹۷ در ناحيهٔ دو در يزد مشغول به تحصيل بودند. از بين آن‌ها سي نفر به‌طور تصادفي انتخاب شدند و در گروه گواه و گروه آزمايش قرار گرفتند (هر گروه پانزده نفر). دو گروه از نظر سن و هوش كلامي و عملي همسان‌سازي شدند. علائم رفتاري كودكان مبتلا با استفاده از مقياس درجه‌بندي كانرز براي والدين-تجديدنظرشده (كانرز،۱۹۹۷) و عملكرد بازداري پاسخ با استفاده از آزمون استروپ (استروپ، ۱۹۳۵) ارزيابي شد. تكاليف توانبخشي صرفاً براي گروه آزمايش سه بار در هفته طي ده جلسهٔ سي‌دقيقه‌اي ارائه شد. تجزيه‌وتحليل داده‌ها با آزمون‌ تي مستقل، تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي LSD در نرم‌افزارSPSS نسخهٔ ۲۳ در سطح معناداري ۰٫۰۵ انجام شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، اثر گروه بر متغيرهاي دقت توجه (۰٫۰۲۰=p) و سرعت توجه (۰٫۰۴۰=p) در سه نوبت ارزيابي بين دو گروه تفاوت معنا‌دار داشت. براساس اثرات درون‌گروهي، در متغيرهاي دقت توجه (۰٫۰۰۳=p) و سرعت توجه (p=0/030) بين سه نوبت ارزيابي تفاوت معنادار وجود داشت. اثر تعامل زمان و گروه بر متغيرهاي دقت توجه (۰٫۰۳۰=p) و سرعت توجه (۰٫۰۲۰=p) معنادار بود. همچنين در متغيرهاي دقت توجه (۰٫۰۳۰=p) و سرعت توجه (۰٫۰۲۸=p) بين نوبت ارزيابي اول و سوم تفاوت معنادار وجود داشت؛ به‌طوري‌كه دقت توجه و سرعت توجه آزمودني‌ها پس از توانبخشي شناختي نوبت سوم افزايش يافت. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي اين پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه برنامهٔ توانبخشي حافظه بر بهبود عملكرد اجرايي بازداري پاسخ كودكان با اختلال نقص ‌توجه/بيش ‌فعالي اثربخشي دارد.