مقايسهٔ اثربخشي درمان فراشناخت و شناخت ‌درماني مبتني ‌بر ذهن‌آگاهي بر اضطراب امتحان دانش ‌آموزان

زمينه و هدف: اضطراب امتحان پديده‌اي شايع در ميان دانش‌‌آموزان است و ازجمله مشكلات نظام آموزشي محسوب مي‌شود. اين پژوهش با هدف مقايسهٔ اثربخشي درمان فراشناخت و شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي بر اضطراب ‌امتحان دانش‌آموزان انجام شد. روش‌بررسي: روش پژوهش حاضر نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را ۲۲۰ دانش‌آموز ۱۰ تا ۱۸ سال داراي اضطراب امتحان مراجعه‌كننده به مراكز مشاورهٔ استان كرمان در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. از بين آن‌ها ۴۵ نفر به‌روش نمونه‌گيري غيرتصادفي دردسترس انتخاب شدند و به‌طور تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه گواه (هر گروه پانزده نفر) قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامهٔ اضطراب امتحان (فريدمن و بنداس-جاكوب، ۱۹۹۷) بود كه در پيش‌آزمون و پس‌آزمون براي همۀ آزمودني‌ها اجرا شد. براي يك گروه آزمايش، جلسات درمان فراشناختي به‌صورت گروهي و در طي ده جلسه و هر جلسه به‌مدت ۴۵ دقيقه اجرا شد. براي گروه آزمايش ديگر، جلسات شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي به‌صورت گروهي و در طي هشت جلسه و هر جلسه به‌مدت ۶۰ دقيقه اجرا شد. براي گروه گواه مداخله‌اي اجرا نشد. تجريه‌و‌تحليل داده‌ها با استفاده از آزمون كاي‌اسكوئر، روش تحليل كوواريانس و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ انجام شد. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، در متغير اضطراب امتحان، تفاوت بين دو گروه آزمايش شامل درمان فراشناختي و شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي با گروه گواه معنا‌دار بود (۰٫۰۰۱ p)؛ ولي بين دو گروه آزمايش تفاوت معنا‌دار مشاهده نشد (۰٫۰۰۱=p) و تأثير دو درمان بر كاهش اضطراب امتحان دانش‌آموزان يكسان بود. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه هر دو روش درمان فراشناخت و شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي، در كاهش اضطراب امتحان مؤثر هستند و بهبودي معنا‌داري را در كاهش علائم اضطراب امتحان در دانش‌آموزان ايجاد مي‌كنند.