تدوين بسته مداخله درماني مبتني بر نظريه انسان سالم و مقايسه اثربخشي آن با روان‌درماني مثبتنگر بر داغ اجتماعي و ناگويي خلقي مادران داراي كودك با اختلال اتيسم

پژوهش حاضر در راستاي تدوين بستۀ مداخله درماني مبتني بر نظريۀ انسان سالم و مقايسۀ اثربخشي آن با روان‌درماني مثبت‌نگر بر داغ اجتماعي و ناگويي خلقي مادران داراي كودك با اختلال اتيسم انجام شد. روش اين پژوهش، تركيبي از نوع اكتشافي متوالي است. در بخش كيفي براي تدوين و اعتبارسنجي بسته از روش تحليل مضمون قياسي آترايد استرلينگ (2001) استفاده شد. جامعۀ پژوهش شامل تمام مقالات مرتبط در زمينۀ رويكرد انسان سالم و مداخلاتي بود كه بر روي مادران داراي كودك با اختلال اتيسم انجام شده بود كه تعداد آن به‌طور هدفمند و براساس ملاك‌هاي ورود درمجموع با 52 پژوهش به اشباع نظري رسيد؛ همچنين از توافق بين 6 نفر از متخصصان روان‌شناسي براي تعيين روايي محتوايي استفاده شد كه درنهايت، پايايي بين ارزياب‌ها 0.88 به دست آمد. نتايج تحليل مضمون نشان‌دهندۀ اين بود كه 18 مضمون پايه در 8 مضمون سازمان‌دهنده (رضايت و لذت‌بردن از زندگي، دوست‌داشتن مخلوق و خود، فراشناخت، آرامش، شادي، اميد، جاري‌بودن و معنا) به دست آمد و بستۀ مداخله درماني براساس فراواني آنها تدوين شد. روش پژوهش در بخش كمي شامل طرح نيمه آزمايشي سه گروهي- سه مرحله‌اي بود كه درنهايت، در هر گروه با احتساب ريزش آماري 14 نفر قرار گرفتند. جامعۀ آماري هم در مطالعۀ پايلوت و هم در بخش مطالعه اصلي نيز شامل كليۀ مادران كودكان مبتلا به اختلال اتيسم مراجعه‌كننده به مراكز اتيسم در سطح شهر اصفهان در تيرماه سال 1401 بود. داده‌ها در هر سه مرحله با پرسشنامۀ مقياس داغ اجتماعي رضايي دهنوي و همكاران (۱۳۸۸)، مقياس ناگويي هيجاني تورنتو (20-TAS) گردآوري شد. بستۀ روان‌درماني مثبت‌نگر رشيد و سليگمن (2013) طي 8 جلسه و بستۀ مداخله درماني مبتني بر نظريۀ انسان سالم طي 9 جلسۀ‌ 90 دقيقه‌اي اجرا شد. يافته‌هاي تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر نشان‌دهندۀ آن بود كه هر دو بستۀ مداخله درماني مبتني بر نظريۀ انسان سالم و روان‌درماني مثبت‌نگر باعث كاهش داغ اجتماعي و ناگويي خلقي مادران داراي كودك با اختلال اتيسم شده و اين اثربخشي در طول زمان ماندگار بوده است (0.05≥p)؛ درنتيجه بين اثربخشي دو بستۀ مداخله درماني در مرحلۀ پس‌آزمون و پيگيري تفاوت معناداري وجود نداشت و از اين مداخلات درماني براي بهبود داغ اجتماعي و ناگويي خلقي مادران داراي فرزند مبتلا به اتيسم استفاده مي‌شود.