تاريخ شروع خلافت امام علي(ع) و بيعت با او: بازيابي منابع و اعتبارسنجي روايات يعقوبي

تاريخ يعقوبي اثر احمد بن ابي يعقوب (د 284ه‍) تاريخي عمومي است كه به روش تركيبي نگاشته شده؛ بدين معني كه با حذف زنجيره اِسنادها و تلفيق محتواي چند روايت از يك رويداد گزارشي واحد و منسجم از آن عرضه كرده‌است. در اين مقاله، روايات يعقوبي درباره تاريخ شروع خلافت امام علي(ع) و بيعت با او با ديگر منابع تاريخي بررسي و مقايسه شده تا روشن گردد، منابع يعقوبي كدام است؟ آيا اين منابع اعتبار و وثاقت كافي دارند؟ و مهم‌تر اين‌كه معيار يعقوبي براي گزينش روايات چه بوده‌‌است؟ يافته‌هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه روايات يعقوبي در باب سال، ماه و روزِ كشته‌شدن عثمان، نخستين بيعت‌كننده (طَلحَه) و... هم‌سو با ساير منابع و معتبر است. البته در جاهايي مانند بيعت همه مردم با علي(ع) جز سه تن از قريش، نقش پنج‌تن از نمايندگان انصار در بيعت با علي(ع) و... متأثّر از گرايش‌هاي شيعي يا دلايل ناشناخته ديگر گزارش‌هايي متفاوت و گاه شاذّ ارائه كرده كه منبع آن‌ها مشخص نيست.