تدوين مدل علّي احساس تنهايي با خودناتوان‌سازي تحصيلي در دانش‌آموزان دختر تيزهوش دوره دوم دبيرستان: نقش واسطه‌اي خودبيگانگي تحصيلي

هدف: در دوره كرونا تنهايي به‌عنوان يك مشكل اساسي گريبان‌گير بسياري از خانوده‌ها و نوجوانان آنها شد كه همين عامل، زمينه‌اي براي بروز مشكلات تحصيلي را پديد آورد. پژوهش حاضر با هدف نقش واسطه‌اي از خودبيگانگي تحصيلي در رابطه بين احساس تنهايي با خودناتوان‌سازي تحصيلي دانش‌آموزان تيزهوش در زمان آموزش الكترونيكي انجام شد. روش: روش پژوهش، همبستگي از نوع مدل معادلات ساختاري بود. جامعه اين پژوهش شامل تمامي دانش‌آموزان دختر دبيرستان فرزانگان مقطع متوسطه دوم (340 نفر) شهر خرم‌آباد در سال تحصيلي 1399-1400 بود. حجم نمونه آماري بر‌اساس قاعده سرانگشتي كلاين برابر 170 نفر تعيين شد كه به روش نمونه‌گيري در‌دسترس و با پرسشنامه آنلاين انجام گرفت. ابزارهاي استفاده‌شده در اين پژوهش احساس تنهايي (راسل و همكاران، 1978)، پرسشنامه خودناتوان‌سازي تحصيلي (جونز ورودوالت، 1982) و پرسشنامه خود‌بيگانگي تحصيلي (ديلون و گراوت، 1976) بود. تحليل داده‌ها به روش آماري مدل معادلات ساختاري و با استفاده از نرم‌افزارهاي آماري SPSS-22 و AMOS-24 انجام شد. يافته‌ها: بر‌اساس نتايج اين پژوهش، مدل پيشنهادي از برازش مطلوبي برخوردار بود (0.08=RMSEA، 0.97=GFI= 0.98=CFI). به‌طوركلي نتايج نشان داد كه تمام مسيرهاي مستقيم معنادار شدند (0.01 P)؛ همچنين نتايج غيرمستقيم مدل پژوهش نشان داد كه احساس تنهايي از راه ميانجي‌گري خودبيگانگي تحصيلي اثر غيرمستقيم بر خودناتوان‌سازي تحصيلي دارد (0.01 P). نتيجه‌گيري: براساس يافته‌ها با تأكيد بر روش‌هاي كاهش خودبيگانگي تحصيلي دانش‌آموزان و افزايش علاقه‌مندي به تحصيل از راه برگزاري كلاس‌هاي آموزشي، كارگاه‌ها و با انجام مشاوره‌هاي فردي و گروهي در سطح مدرسه مي‌توان زمينه‌هاي كاهش احساس تنهايي و خودناتوان‌سازي را فراهم كرد.