ارائۀ چارچوب نظري فرآيند عملياتي‌كردن شهر هم‌گرا: رهيافت فراتركيب

مدل شهر هم‌گرا توانسته است مباني نظري توسعۀ پايدار در شهرها را در عرصۀ عمل اجرايي كند و كارآمدي آن را به منصۀ ظهور برساند. شهر هم‌گرا به علت مشخصۀ مقياس‌پذيري آن، قابليت سازگاري و كاربست در مكان‌هاي گوناگون جغرافيايي و شهرهاي مختلف اعم از توسعه يافته و درحال توسعه را دارد. بر همين اساس، هدف پژوهش حاضر، تدوين مدل نظري فرآيند تحقق پذيري شهر هم‌گرا براي بهره‌گيري سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان شهري در شهرهاي كشور است. پژوهش حاضر از نوع كاربردي-توسعه‌اي و روش آن، كيفي با تأكيد بر روش فراتركيب است. جامعۀ آماري مربوط به كليۀ پژوهش‌هايي است كه از سال 2002 تا 2022 در ارتباط با موضوع شهر هم‌گرا منتشر شده است. حجم نمونه شامل 37 مقاله و مستندي است كه براساس اصول دهگانۀ برنامۀ مهارت‌هاي ارزيابي حياتي انتخاب شده است. ابتدا 11 منبع با بررسي عنوان و 21 منبع با غربال‌گري چكيده حذف شدند، سپس محتواي 42 منبع از لحاظ محتوا و كيفيت تحليل شد و درنهايت، 37 مقاله براي تجزيه‌وتحليل نهايي انتخاب شدند. بيشترين تراكم مقالات و منابع مربوط به بازه زماني 2013-2021 است؛ به طوري كه بيش از 70 درصد از مقالات انتخاب‌شده (27 مورد) مربوط به آن است. ضريب كاپاي كوهن براي سنجش پايايي دروني و كيفيت برابر با 756/0 با سطح معناداري 000/0 به دست آمد. اين رقم نشان‌دهندۀ توافق معتبر و مناسب است؛ زيرا بالاتر از 6/0 است. نتايج پژوهش بيان‌كنندۀ 125 كد در رابطه با شهر هم‌گرا است كه در دوازده مقوله متشكل از دورۀ مهم تاريخي، برندهاي شهر هم‌گرا، رويكرد (يكپارچه، فراگير، پاسخگو)، گفتمان توسعه (نهادي، زيست محيطي، فضايي، اجتماعي - فرهنگي و اقتصادي)، عوامل علي، پيامدها (استفاده 100 درصد از انرژي‌هاي تجديدپذير، كربن صفر، پسماند صفر، برندسازي محلي، پارك‌هاي بادي براي تأمين برق در محله، بازيافت پسماند غذايي به‌عنوان بيوگاز براي توليد برق و گرما، مديريت آب باران از راه بام‌هاي سبز، بركه‌ها، تالاب‌ها و كانال‌هاي آب باران، سبزشدن نماي ساختمان‌ها، فناوري محوركردن زهكشي آب، ساخت لانه‌هاي امن براي پرندگان، اولويت بالاي طراحي مسيرهاي عابران پياده و دوچرخه‌سواري، اقتصاد مبتني بر صدور فناوري‌هاي پاك، حفظ و ارتقاي تنوع زيستي، غذاي پايدار و محلي و غيره) راهبردها، فرآيند اجرايي، مؤلفه‌هاي كليدي، سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي، كنشگران و و بازيگران در نهايت دانش مورد نياز دسته‌بندي شده‌اند.