عوامل موثر بر توسعه‌ي آموزش پاسخگو و مبتني بر جامعه از ديدگاه مسئولان توسعه آموزش دانشگاه‌هاي علوم پزشكي ايران

زمينه و هدف: پاسخگويي اجتماعي عبارت است از شناسايي مشكلات و نيازهاي جامعه، اقدام براي رفع آن‌ها و ارزشيابي تاثير اين برنامه‌ها. دانشگاه‌هاي علوم پزشكي با توجه به نقش حياتي خود در تامين سلامت جامعه، از مهم‌ترين سازمان‌هايي هستند كه بايد پاسخگويي اجتماعي را محقق سازند و آموزش، پژوهش و خدمات خود را براي پاسخ به نيازهاي جامعه هدايت كنند. به نظر مي‌رسد كه علي‌رغم تلاش‌هاي صورت گرفته، پاسخگويي اجتماعي در عمل و به طور كامل محقق نشده است. هدف از اين مطالعه تبيين عوامل موثر بر توسعه‌ي پاسخگويي اجتماعي با استفاده از نظرات مسئولان توسعه آموزش كشور بود.  روش بررسي: اين پژوهش يك مطالعه‌ي كيفي است كه توسط مركز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در سال ۲۰۲۲ انجام شده است. شركت‌كنندگان ۶۸ نفر از مديران مراكز مطالعات و توسعه آموزش و ۳۳۲ نفر از مديران دفاتر توسعه آموزش دانشكده‌ها و بيمارستان‌هاي آموزشي دانشگاه‌هاي كشور در قالب ۸ گروه متمركز بودند. نتايج با استفاده از تحليل محتواي كيفي متعارف استخراج شد. يافته‌ها: در مرحله اول ۵۴۱ كد استخراج شد كه بعد از مشابهت‌يابي و ادغام آن‌ها ۸۶ كد نهايي به دست آمد. مجموعه اين كدها در ۱۸ زيرحيطه و ۶ حيطه «برنامه درسي» شامل بازنگري كوريكولوم‌ها، رويكردها، واحدها و تم‌هاي طولي و رشته‌هاي جديد، «آموزش در عرصه‌هاي اجتماعي» شامل عرصه‌هاي آموزشي و بسترسازي، «دانشجويان» شامل دانشجو به عنوان معلم، آموزش به دانشجو و دانش‌آموختگان، «استادان» شامل استفاده از خدمات استادان، ايجاد انگيزه و جبران خدمت و مديريت هيات علمي، «ارزشيابي» شامل ارزيابي دانشجو و ارزشيابي برنامه و «مديريت» شامل رهبري و مديريت كلان، ساختار، ارتباطات بين‌بخشي و پژوهش طبقه‌بندي شدند. نتيجه‌گيري: در اين مطالعه، مجموعه اقدامات و عواملي كه مي‌تواند موجب پاسخگويي اجتماعي در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي شود، شناسايي و معرفي شده‌اند. اين عوامل كه منطبق با زمينه‌ي خاص آموزش علوم پزشكي كشور تبيين شده، مي‌تواند براي مديران ارشد در نظام آموزش پزشكي كشور مورد استفاده قرار گرفته و به عنوان چارچوبي براي تدوين برنامه‌هاي بلندمدت و كوتاه مدت ايشان عمل كند.