زندگي روزانه كارگران مهاجر ايراني در جنوب قفقاز؛ مطالعه موردي: وضعيت مسكن(از1266تا 1332ق/1850تا 1914م)

مهاجرت نيروي كار ايراني به قفقاز از1266ق/1850م شروع شد به گونه اي كه هر ساله چندين هزار نفر كشور را ترك مي كردند و در كارخانه‌ها، صنايع نفت، مزارع و اسكله‌ها در بدترين شرايط مشغول به كار مي شدند. يكي از مهمترين مسائلي كه اين مهاجران به محض ورود به قفقاز با آن مواجه شدند مساله چگونگي سكونت و شرايط آن بود. براين اساس هدف اصلي پژوهش حاضر بررسي وضعيت مسكن كارگران ايراني در قفقاز است. مقاله پيش رو با رويكرد تاريخ از پايين و با الهام گرفتن از «ادوارد پالمر تامپسون»(1924-1993م) درصدد پاسخ به اين پرسش است كه كارگران مهاجر ايراني در قفقاز چه نوع سكونتگاه هايي انتخاب مي كردند و اين امر تحت تاثير چه مولفه هايي بود؟ نتيجه مطالعات نشان مي دهد، كارگران در قفقاز از سه نوع سكونت يعني سكونت در محل كار، سكونتگاه هاي اجاره اي و ساختمان هاي خوابگاهي برخوردار بودند. با توجه به دستمزد پايين كارگران ايراني(بين 12 تا 21 روبل در ماه) بيشتر آنان فاقد استطاعت مالي لازم براي سكونت در ساختمان هاي خوابگاهي بودند.به همين دليل برخي از كارگران مزارع و باغ ها در محل كارشان سكونت داشتند و عده قابل توجهي از كارگران صنعت نفت و كارخانه ها، كلبه ها، زيرزمين ها و دخمه هايي در حاشيه شهرها اجاره كرده و به صورت دسته جمعي در آن زندگي مي كردند.