تاثير تداخل انقلاب سفيد در دوره پهلوي بر اجراي برنامه عمراني سوم(1346-1341ش)

برنامه عمراني سوم، اولين برنامه جامع توسعه در ايران است كه از برنامه ها موفق دوران پهلوي بود، بطوري كه از نظر رشد اقتصادي، شش درصد نسبت به ميزان رشد هدف گذاري شده، پيشي گرفت. همزمان با اين برنامه، مجموعه اصلاحاتي با عنوان انقلاب سفيد يا انقلاب شاه و مردم كه مجموعه اي گسترده از تحولات و اصلاحات اقتصادي و اجتماعي را شامل مي شد در دوره محمدرضاشاه به اجرا گذاشته شد. هدف اين پژوهش مشخص كردن تاثير تداخل انقلاب سفيد با زمان اجراي برنامه عمراني سوم است. اين پژوهش كيفي و به شيوه تحليل اسناد و مدارك انجام شده است. تحقيق حاضر در تلاش براي پاسخ به اين سئوال است كه تداخل انقلاب سفيد مشخصاً چه تاثيري بر اجراي برنامه عمراني سوم داشته است. نتايج نشان مي دهد انقلاب سفيد كه از زمان تصويب و اجرا شاهد افزايش اصول مورد توجه (از 6 اصل به 19 اصل در طول زمان) بود، طرحي كلانتر با اهدافي بزرگتر و از نظر زماني بلندمدت و از نظر سطح در حوزه راهبردي بود و برنامه عمراني سوم از نظر زماني ميان مدت (5 ساله) با اهدافي محدود (رشد اقتصادي 6 درصد) با راهبردهاي ثابت سه گانه ( افزايش پس انداز داخلي، استفاده موثر از سرمايه ها و تحديد مواليد) بود. اكثر اهداف و اصول برنامه عمراني سوم در چارچوب اصول انقلاب سفيد قرارگرفته به نحوي كه ارتباط محتوايي زيادي بين اصول انقلاب سفيد و برنامه عمراني سوم وجود دارد. بنابراين اين دو طرح به نوعي هم سو بوده و به همين خاطر گرچه با عناوين مختلف اما در يك جهت حركت كرده اند.ارزيابي نتايج عملكرد برنامه عمراني سوم نشان مي دهد كه تداخل آن با انقلاب سفيد، تاثير مثبتي داشته است و اين تداخل قدرت‌هاي تأثيرگذار در حاكميت را بر آن داشت تا براي تحقق اهداف تعيين‌شده هر دو طرح تلاش كنند.