بررسي توليد رواناب و رسوب سطحي و تونلي در خاك شور و سديمي تحت شيب‌هاي مختلف

آگاهي از ميزان تغييرات رواناب و رسوب در شيب‌هاي مختلف مي‌تواند در مدل‌سازي توليد رواناب و رسوب مفيد واقع شود. از اين‌رو اين پژوهش با هدف بررسي توليد رواناب و رسوب سطحي و تونلي در خاك شور و سديمي تحت شيب‌هاي مختلف انجام شد. براي انجام اين پژوهش خاك شور و سديمي جمع‌آوري و به آزمايشگاه منتقل شد. آزمايش‌ها روي خاك در يك مخزن مستطيل شكل در شيب‌هاي 5، 10 و 15 درصد و تحت باران شبيه‌سازي شده با شدت 30 ميلي‌متر بر ساعت به مدت يك ساعت انجام شد. براي بررسي اثر شيب بر توليد رواناب و رسوب از روش تجزيه واريانس استفاده شد. مقايسه ميانگين‌ها با استفاده از آزمون دانكن در سطح پنج درصد و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام شد. نتايج نشان داد كه تفاوت معني‌دار بين شيب‌ها از نظر رواناب (0/001 P) و رسوب (0/001 P) وجود داشت. در دقايق اوليه آزمايش به‌دليل عدم وجود رطوبت در خاك مقدار رواناب كم بود اما با گذشت زمان بر مقدار آن اضافه شد كه دليل آن مسدود شدن منافذ خاك در اثر فرايند پراكندگي ذرات به‌واسطه وجود يون سديم و كاهش نفوذ‌پذيري بود. همچنين در دقايق پاياني، جريان خروجي از تونل ديده شد كه اين جريان تنها در شيب 10 و 15 درصد اتفاق افتاد. مقدار رسوب نيز در دقايق اوليه كم بوده كه دليل آن را مي‌توان كم بودن مقدار رواناب و عدم جابه‌جايي ذرات رسوب دانست، اما پس از گذشت زمان مقدار آن افزايش يافت كه دلايل اصلي افزايش رسوب را مي‌توان كاهش نفوذپذيري، افزايش رواناب و درنتيجه شسته شدن ذرات ريز از سطح خاك دانست.