مكان ‌يابي عمليات مكانيكي آبخيزداري با رويكرد MCDM و روش AHP و ANP (مطالعه موردي: حوزه آبخيز سقزچي چاي استان اردبيل)

مديريت آبخيزها و توسعه ‌پايدار امروزه نيازمند مناسب ‌ترين و سريع‌ ترين روش تهيه و تلفيق اطلاعات براي مديريت بهينه و برنامه‌ريزي هست. يكي از چالش‌هاي آبخيزداري در مرحله تهيه طرح و اجراي عمليات اصلاحي و احيايي، انتخاب محل مناسب و صحيح آن است تا حداكثر بهره‌وري و اثربخشي لازم را داشته باشند كه به‌دليل هزينه زياد عمليات مكانيكي و كمبود منابع مالي، انتخاب محل مناسب احداث بندهاي اصلاحي مكانيكي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. بنابراين، هدف از اين پژوهش مكان‌يابي عمليات مكانيكي آبخيزداري با رويكرد چند معياره و با استفاده از روش‌هاي پشتيبان تصميم‌گيري AHP و ANP و مقايسه دو روش با هم در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي در سطح حوزه آبخيز سقزچي بوده است. معيارها و زير معيارهاي پژوهش 14 متغير شامل: خاك (عمق و بافت)، اقليم (نوع اقليم و ميزان بارش)، كاربري اراضي و پوشش سطحي (NDVI)، عوامل هيدرولوژيك و حفاظت خاك (تجمع جريان، ميزان رسوب‌دهي و شماره منحني)، پستي‌ و بلندي (ارتفاع و شيب) و اقتصادي و اجتماعي (فاصله از روستا، فاصله از منابع قرضه و فاصله از جاده) بوده است. قضاوت‌هاي كارشناسي براي وزن‌دهي، از طريق پرسش‌نامه و به روش ميداني با جامعه آماري 29 نفر از متخصصان و اساتيد دانشگاه جمع‌آوري شد. نتايج اين پژوهش نشان داد، در اولويت‌بندي مكاني عمليات سنگي ملاتي طبق آزمون همبستگي پيرسون، روشANP در سطح 95 درصد و با شدت 0/839، همبستگي معني‌داري با روش AHP دارد و با مقايسه اولويت‌بندي دو روش با سازه‌هاي سنگي ملاتي اجرا شده در حوزه آبخيز سقزچي چاي مشخص شد، روش ANP به‌دليل شبكه‌اي بودن و افزايش دامنه تغييرات، با صحت و قدرت تفكيك بيشتري به اولويت‌بندي پرداخته است.