آينده‌پژوهي نظام حقوق اساسي ايران از منظرتوسعه كاربرد مكانيسم هاي دموكراسي مستقيم

دموكراسي مستقيم به عنوان روشي توأم با هنجارها و ارزش‌هاي خاص، با مكانيسم‌هاي متعدد و متنوع، فرصت‌هاي بيشتري را براي شهروندان در اداره امور عمومي خويش فراهم مي‌سازد. قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، ابزارهاي پيدا و البته ظرفيت‌هاي مغفولي در بكارگيري جلوه‌هاي مختلف دموكراسي مستقيم دارد كه كاوش آنها و تئوريزه كردن دستيابي به آنها با نگاهي دوباره به ابزارهاي دموكراسي مستقيم از يك سو و خوانشي متفاوت و جديد از برخي اصول قانون اساسي از سوي ديگر، ممكن و قابل دستيابي است. اين مقاله، با روشي كتابخانه‌اي- تحليلي، ضمن ارائه مطالعات نظري در خصوص دموكراسي مستقيم و ابزارهاي آن، ظرفيت‌هاي قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران را در تحقق اين نوع از دموكراسي ارزيابي نموده و راهكارهاي حداكثرسازي مشاركت شهروندان در اداره امور كشور را مورد پيش‌بيني قرار مي‌دهد. يافته‌هاي اين تحقيق نشان مي‌دهد قانون اساسي ايران نه تنها از امكان بهره‌گيري از «رفراندوم» به خوبي بهره‌مند است بلكه مي‌توان با تحليلي ثانوي و بدون تغيير در مفاد اصول قانون اساسي، از ساير ابزارهاي دموكراسي مستقيم نظير ابتكار شهروندان و حتي بازپس‌گيري آراء نيز بدون آنكه استفاده از اين ابزارها مغاير با قانون اساسي شناخته شود، بهره برد.