تأمّلي بر روش‌شناسي آينده پژوهي

هدف: تاكنون بسياري از متون معتبر آينده‌پژوهي به ضرورت استفاده از روش‌هاي متنوع در تحقيقات آينده-پژوهي اشاره كرده‌اند، اما اغلب شيوه‌ي كاربستِ آن را به ابتكارِ محقّق واگذار كرده‌اند و بدين لحاظ شاهد نوعي درهم‌ريختگي در اين حوزه است. لذا اين پژوهش با هدف كاربست راهبرد روش تحقيق تركيبي يا زاويه‌بندي در چارچوب مطالعات آينده پژوهانه ارايه شده است. روش: اين پژوهش از ديد هدف نظري و رويكرد آن، تطبيقي، تحليلي و بديهه‌گرايي است، همچنين از ديد گردآوري داده‌ها از نوع تحليلي- اكتشافي استيافته‌ها: در اين نوشتار روش‌‌هاي رايج در آينده‌‌پژوهي با نيم نگاهي به كاربردهايِ متصور براي آنها در حوزه‌هاي نظامي، مرور شد و از رهگذر لزوم تكثّرگرايي در ميان رشته‌‌ها و به كمك راهبرد تحقيقات زاويه‌‌بندي، ساماني براي روشهاي متكثّرِ كمّي و كيفيِ مستعمل در آينده‌پژوهي ارايه شد و سعي شد، اين سامان به دوگانه ي روش‌هاي تجريدي (وحياني) و تجربي تعميم يابد.نتيجه‌گيري: در اين مقاله نشان داده شد كه بهره‌گيري از رويكرد زاويه‌بندي، به افزايش صحت و كيفيت پژوهش‌هايِ آينده‌پژوهي مي‌انجامد. همچنين با الهام‌گيري از مثلث‌بندي، ارتكاظاتي براي آميختن عقل و نقل در هندسه‌ي معرفت ديني انجام شد كه پيشتر سابقه اي از آن در دسترس محققين نبوده است.