نقد و بررسي برهان اختفاي الهي مبتني بر احكام ايجابي و سلبي وجود در حكمت متعاليه صدرا

در برهان الحادي اختفاي الهي اعتقاد بر اين است كه قصور عمدي خداوند در ارائه شواهد اطمينان بخش سبب شده تا برخي جست وجوگران صادقِ او در وضعيت ناباوري منطقي قرار گيرند. از نظر شلنبرگ اين مسئله شاهدِ نقضي بر عشق مطلق خداوند بوده و در ادامه از نبود چنين صفتي، نبود آن ذات را نتيجه مي گيرد. از نظر او تجارب ديني اطمينان بخش و ارائه شواهد تجربي بيشتر مي تواند مانع از بروز چنين وضعيتي شود، اما ملاصدرا در حكمت متعاليه خود با تحليل ويژگي هاي وجود و ماهيت و در نهايت طرح برهان صديقين معتقد است خداوند وجود است و نه موجود و با توجه به رابطۀ علّي وجود و موجود، همه موجودات از مظاهر وجود هستند. تحليل احكام سلبي وجود نظير غير نداشتن، ثاني نداشتن، ماهيت نداشتن، ضد و مثل نداشتن و برخي احكام ايجابي نظير بساطت، بي حدي و مفهوم بودن وجود، مي تواند پرده از راز اختفاي الهي بر دارد. از اين رو، برخلاف ديدگاه اصالت ماهيتي شلنبرگ، انسان ها با كثرت شواهد و مظاهر وجود خداوند مواجه بوده و طرح براهيني نظير برهان اختفاء ناشي از عدم شناختِ درست ويژگي هاي خداوند و بالتبع انتظارات نادرست معرفتي نسبت به اوست. از مزاياي ديدگاه صدرا مي توان به تبيين ظهور الهي در عين بطون او، استفاده از مباني بديهي و عقلي، تطابق با الهيات سنتي اديان، ارائه تصويري مناسب از رابطه خدا و جهان، اصلاح و تعديل انتظارات معرفتي انسان ها از خداوند و سهولت فهم اشاره كرد. در اين نوشتار سعي شده تا دو تقرير قياسي بديع مبتني بر ديدگاه هاي صدرا ارائه شود تا مبتني بر نتايج آنها، اشتباهات معرفتي ديدگاه شلنبرگ آشكار گردد.