سعادت از فضل است و شقاوت از عدل الهي(سعادت و شقاوت از منظر خواجه يوسف همداني)

آياتي از قرآن كريم و شماري از احاديث به سرنوشت آدمي يعني سعادت يا شقاوت اشاره دارد. خواجه يوسف همداني از جمله صوفيان متشرّعي است كه ديدگاه ويژۀ خود را دربارۀ سعادت و شقاوت در كتاب، الكشف عن منازل‌السائرين الي اللّه با تكيه بر كلام اشعري ارائه داده است. البتّه خواجه در رتبةالحيات هم به اين موضوع اشاره‌كرده‌ ولي در الكشف به‌تفصيل به آن پرداخته است. الكشف مفصّل‌ترين اثر خواجه يوسف است كه متأسفانه تصحيح و به زيور طبع آراسته نشده است. در اين جستار، بر اساس دست‌نويس نويافتۀ الكشف، ديدگاه‌هاي خواجه يوسف دربارۀ سعادت و شقاوت را استخراج و بررسي و تحليل كرده‌ايم. دستاورد اين پژوهش آن است كه خواجه با پشتوانۀ كلام اشعري و مشرب صوفيانۀ خود، نشان داده است كه سعادت از صفت فضل و شقاوت از صفت عدل خداوند سرچشمه مي‌گيرد و هر دو خلق خداوندند كه بنده، از گذرگاه بندگي، سعادت يا شقاوت را كسب مي‌كند يعني با اين‌كه سعادت و شقاوت به‌ظاهر در مقابل هم قرار گرفته‌اند ولي هر دو از جانب حق ناشي شده‌اند.