تحليل مقايسه‌اي ساخت‏هاي اصطلاحي شوشتري در مدل‏هاي دستوري گلدبرگ و فيلمور

مطالعه‌ زبان‏ها و گويش‏هاي ايران ضرورتي انكارناپذير است؛ زيرا در زمره‌ ارزشمندترين ميراث ناملموس كشور قرار دارند. از سوي ديگر، كاربست نظريه‏هاي متأخر زبان‏شناختي در چارچوب‏هاي نظري كه كمتر پايه و اساس گويش‏پژوهي قرار گرفته‏اند نيز ضروري است؛ زيرا گويش‏پژوهي را روزآمد و نگاه به زبان‏ها و گويش‏ها را نو مي‏سازد. جستار حاضر نيز با التفات به همين ضرورت‏ها شكل گرفته است. اين پژوهش كوششي است براي مقايسه و تحليل ساخت‌هاي اصطلاحي در گويش شوشتري بر اساس دستور ساختي گلدبرگ (1995 و 2006) و ساخت‌هاي صوري- جوهري فيلمور و همكاران (1988). اين جستار در پي يافتن پاسخ اين پرسش‌ است كه هر يك از ساخت‌هاي (ثابت و نسبتاً ثابت) دسته‌بندي گلدبرگ با كدام ساخت‌ها (صوري يا جوهري) در طبقه‌بندي فيلمور تناظر دارند. انتظار مي‌رفته است كه گروه‏بندي گلدبرگ با تقسيم‏بندي فيلمور تناظر داشته باشد؛ اما عدم تناظر ديده‏شده، مبناي شكل‏گيري اين جستار قرار گرفته است. گردآوري داده‌ها به دو شيوه‌ ميداني و كتابخانه‌اي انجام شده و داده‌هاي زباني از گويشوران بومي گويش شوشتري و فرهنگ «واژه‌نامه‌اي از گويش شوشتري» (نيرومند: 1356) و همچنين، فرهنگ «گويش شوشتري» (فاضلي: 1383) گردآوري شده است. در اين تحقيق ابتدا اصطلاحات گويش شوشتري براساس طبقه‌بندي گلدبرگ (1995 و 2006) ‌و نيز ساخت‌هاي صوري و جوهري فيلمور و همكاران (1988) توصيف و سپس تحليل مي‌شوند. در ادامه، مقايسه‌اي تحليلي از ساخت‌هاي (ثابت و نسبتاً ثابت) گلدبرگ با ساخت‌هاي (صوري و جوهري) فيلمور ارائه مي‏شود تا بتوان به گروه‌بندي و تناظري ميان آنها به‌منظور تجميع دسته‏بندي‏ها دست يافت. بررسي‌ اصطلاحات شوشتري نشان داده‌اند كه الزاماً نمي‌توان به تناظر يادشده قائل شد؛ زيرا در برخي موارد ساخت‌هاي نسبتاً ثابت با اصطلاحات جوهري متناظر هستند. اين مشاهدات به‌صورت مستدل در جستار حاضر طرح خواهند شد و درنهايت اصطلاحات شوشتري بر اساس تقسيم‌بندي‌هاي گلدبرگ و فيلمور مجدداً گروه‌بندي خواهند شد. نتايج اين پژوهش را مي‏توان در تدوين دستور زبان‏هاي ايراني و آموزش آن‏ها و همچنين در نگارش واژه‏نامه‏هاي دوزبانه براي گويش‏ها و نيز نگارش فرهنگ‏هاي نوين اصطلاحات شوشتري به كار بست.