تحول در تحقيقات علوم پزشكي ايران: 1360 تا 1420

مقدمه: فعاليت‌هاي پژوهشي در 40 سال گذشته رتبه علمي ايران در توليد علم در جهان را از 54 به 16 رسانده است. اين مقاله روند پژوهش‌هاي علوم پزشكي در چهل سال گذشته و سال‌هاي آينده را ترسيم مي‌كند. مواد و روش‌ها: بررسي مقالات فارسي پزشكي از سال 1361 تا 1401 با استفاده از داده‌هاي پايگاه‌هاي مركز اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي، اسكوپوس و نيز كتاب سلامت در جمهوري اسلامي ايران صورت گرفت. يافته‌ها: در بيست سال اول توانمندسازي نيروي انساني پزشكي؛ شامل افزايش دانشكده‌ها و دانشگاه‌هاي علوم پزشكي، دانشجويان رشته‌هاي مختلف در مقاطع كارشناسي ارشد، دكتراي علمي، دكتراي حرفه‌اي و تخحصص‌هاي باليني پزشكي و تاسيس دوره‌هاي فوق تخصصي باليني پزشكي انجام شد. زيرساخت‌هاي ضروري براي درونداد تحقيقات آماده و مراكز تحقيقاتي و پژوهشكده‌هاي پزشكي تاسيس گرديد. در بيست ساله دوم افزايش اعضاي هيأت علمي دانشگاه‌ها، توسعه موسسات تحقيقاتي و نيز افزايش تعداد دانشجويان و دستياران سبب ارتقا كمي و كيفي پژوهش و توليد مقالات علمي در سطح بين‌المللي و افزايش استنادات به مقالات پزشكي ايران گرديد. اهداف بيست سال آينده افزايش نوآوري در پژوهش‌ها، توليد علم نافع و دستيابي به مرجعيت علمي در سطح منطقه و جهان است كه با حفظ و تكريم دانشمندان و پژوهش‌گران، تغيير در شيوه ارزشيابي تحقيقات، افزايش اعتبارات پژوهشي، هدفمند كردن پژوهش‌ها و ترويج فرهنگ علم نافع امكان‌پذير خواهد بود. نتيجه‌گيري: در 40 سال گذشته زيرساخت‌ها و نيروي انساني مورد نياز براي تحقيقات پزشكي فراهم شده است. به كارگيري نيروي انساني لايق و ترجمان دانش آن‌ها، ترويج نوآوري، توسعه فناوري‌ها براي رفع مشكلات سلامت جامعه و دستيابي به مرجعيت علمي نيازمند عزم ملي قوي و تحول انقلابي در دهه‌هاي آينده است.