تطبيق ديدگاه صدرالمتألهين شيرازي و رنه دكارت درباره نظام احسن

موضوع نظام احسن از مباحث مهم فلسفي و كلامي است. اعتقاد به علم، حكمت، قدرت و عدالت خداوند، خلقت نظام احسن را اقتضا دارد. پژوهش حاضر با محوريت تطبيق و بررسي آراء صدرالمتألهين شيرازي و رنه دكارت پيرامون نظام احسن انجام شده كه به روش توصيفي-تحليلي به پاسخ مسائل آن مي‌پردازد. از يافته‌هاي پژوهش آن است كه ملاصدرا به وجود نظام احسن و اكمل اعتقاد داشته و براساس مباني خود نظير نظام احسن در عوالم مافوق الطبيعه، عالم طبيعت و مجموع عالم، از اموري نظير تعلق علم، اراده و رضاي حق، حكمت و غايت‌مندي افعال خدا، فقر ذاتي موجودات و اصالت وجود، در جهت اثبات نظام احسن بهره برده است. دكارت همانند صدرا به وجود نظام احسن اذعان داشته و آن را در تبيين هايي چون كمال عالم خلقت، اجزاء تكامل بخش عالم، انسان جزئي از عالم كبير، كامل‌تر بودن جهان با وجود نقص برخي اجزاء و محال بودن صدور كامل از ناقص مورد تأييد و تصديق خود قرار داده است كه از نظر مفهومي و محتوايي با دلايل صدرا مشابه و گاه منطبق است. اين در حالي است كه برخلاف صدرا در كلام وي قائليت به مصداق عيني مشخص براي علت غائي در نظام احسن ملاحظه نمي‌شود.