جدال ‌هاي مذهبي كاتبان در دست ‌نويس ‌هاي معتبر شاهنامه و متون منظوم پهلواني

يكي از مشكلات بزرگ و بحث برانگيز در حوزۀ تصحيح انتقادي متون، بررسي گونه‌هاي مختلف دستكاري‌هاي كاتبان در دست‌نويس‌ها است؛ زيرا اغلب كاتبان حوزۀ زبان فارسي، رعايت امانت نمي‌كردند و ضبط درست دست‌نويس‌ها را به دلايل گوناگوني تغيير مي‌دادند. جدال‌هاي مذهبي كاتبان به‌منظور اثبات حقّانيت مذهب خويش و در ردّ مذاهب و فرقه‌هاي مخالف، يكي از مهم‌ترين تصرّفات عمدي آن‌ها به شمار مي‌رفت و اين امر بيشتر در جاهايي از متن روي مي‌داد كه شاعر يا نويسنده به بيان عقايد ديني خود مي‌پرداخت. تاكنون دربارۀ دستبردها و جدال‌هاي مذهبي كاتبان در دست‌نويس‌هاي شاهنامه، تحقيقات اندكي شده و متاسّفانه دربارۀ متون پهلواني پس از آن هيچ پژوهش مستقلي صورت نپذيرفته است. توجّه به اين نكته سبب شد كه در اين مقاله، جدال‌هاي مذهبي كاتبان را كه در دست‌نويس‌هاي معتبر و شناخته شدۀ شاهنامه و منظومه‌هاي پهلواني پس از آن روي داده بررسي كنيم و نمونه‌هاي مختلفي از دستكاري‌هاي آن‌ها را در اين دسته متون نشان دهيم.