مفهوم‎سازي و بررسي روان‎سنجي مقياس باورهاي فراشناخت تكاملي-كيهاني

انسان امروزين با گرفتاري‌هاي بسياري در زمينه‌ي سلامت، محيط‌زيست، اقتصاد، روابط بين‌الملل و معنويت مواجه شده است كه هركدام به‌تنهايي يا در تركيب با ساير زمينه‌ها، مي‌توانند حيات او را به خطر بيندازند. دانشمندان در عرصه‌هاي مختلف در تلاش‌اند راه‌هاي برون‌رفتي از چالش‌هاي موجود فراروي بشريت بگشايند. باورهاي فراشناخت تكاملي-كيهاني تلاشي است براي دست‌يابي به باور همبستگي با تمام پديده‌هاي هستي تا شايد از اين راه، انسان بتواند خود را مانند ساير پديده‌هاي هستي ببيند و به رفتارهاي سازنده رو آورد و از ويرانگري خود بكاهد. پژوهش حاضر با هدف مفهوم‌سازي باورهاي فراشناخت تكاملي كيهاني و بررسي ويژگي‌هاي روان‌سنجي مقياسي براي سنجش اين باورها انجام شد. اين پژوهش ازنظر هدف كاربردي و ازنظر روش، توصيفي و از نوع همبستگي بود. جهت انجام اين بررسي از جامعه آماري دانشجويان دانشگاه شيراز و شهيد باهنر كرمان به روش نمونه‌گيري تصادفي خوشه‌اي چندمرحله‌اي، 181 نفر انتخاب شدند و درباره مجموعه‌اي شامل 81 گويه درباره باورهاي فراشناخت تكاملي-كيهاني اظهارنظر كردند. از روش تحليل عامل اكتشافي براي بررسي روايي استفاده شد و روش ضريب آلفاي كرونباخ براي محاسبه پايايي بكار گرفته شد. لازم به ذكر است كه تحليل عامل تأييدي نيز بر روي يك نمونه جديد متشكل از 302 نفر اجرا شد. نتايج تحليل عامل اكتشافي، تعداد 20 گويه را براي گنجاندن در مقياس باورهاي فراشناختي تكاملي كيهاني، حائز شرايط لازم نشان داد كه اين گويه‌ها تحت شمول چهار عامل دسته‌بندي شدند. انجام تحليل عامل تأييدي نشان داد كه 4 گويه از توان كافي براي تبيين عوامل موردنظر برخوردار نيستند. ازاين‌رو، در پي تحليل عامل تأييدي، مقياس باورهاي فراشناختي تكاملي كيهاني شامل 4 عامل و 16 گويه حاصل شد كه شاخص‌هاي روان‌سنجي مطلوبي دارد، جهت كاربرد در پژوهش‌هاي مختلف به پژوهشگران علاقه‌مند، معرفي و پيشنهاد مي‌شود.