طراحي مدل پارادايمي بهبود خدمات توسعه كسب‌وكار در خوشه‌هاي كسب‌وكار

هدف: كسب‌وكارهاي كوچك و متوسط به عنوان عنصري حياتي در توسعه پايدار و رشد اقتصادي، نقش بسزايي ايفا مي‌كنند. اين نوع كسب‌وكارها، با تأثير فراواني در توليد ناخالص داخلي، ايجاد اشتغال، توليد درآمد و كاهش فقر در كشورهاي درحال‌توسعه و توسعه‌يافته مشاركت دارند. خوشه‌هاي كسب‌وكار به عنوان گروهي از بنگاه‌هاي تجاري و غيرتجاري در يك مكان جغرافيايي، با همكاري در توليد محصولات مشابه و مرتبط، ارتباطات عمودي و افقي برقرار مي‌كنند و در بسياري از موارد همكاري جمعي و اقدامات مشترك دارند.خوشه‌بندي امكان ايجاد هماهنگي در شبكه‌هاي محلي را بين صنايع، دانشگاه‌ها، و ساير عوامل در يك منطقه فراهم مي‌آورد، تا به مناطق ديگر نسبت به مزيت رقابتي برخوردار شوند. خوشه‌هاي كسب وكار به خدمات توسعه كسب‌وكار نياز دارند تا بتوانند به بهترين شكل ممكن از پتانسيل‌ها و امكانات منطقه بهره‌مند شوند. يك خوشه كسب‌وكار، نه‌تنها شامل شركت‌ها عضو خوشه ، بلكه سازمان‌ها، تأمين‌كنندگان مواد اوليه، پيمانكاران فرعي، خريداران، صادركنندگان، تأمين‌كنندگان ماشين‌آلات، نهادهاي مختلف پشتيبان، مشاوران، خدمات عمومي، واحدهاي مرتبط به سيستم حمل‌ونقل و ساير تأمين‌كنندگان خدمات توسعه كسب وكار را نيز شامل مي‌شود.پژوهش حاضر باهدف ، ارائه الگوي پارادايمي براي بهبود خدمات توسعه كسب‌وكار در خوشه‌هاي كسب‌وكار انجام‌شده است. تلاش دارد اين سؤال را پاسخ دهد مدل مناسب بهبود خدمات توسعه كسب‌وكار در خوشه‌هاي كسب‌وكار چگونه است و داراي چه مؤلفه‌هايي است؟ روش: اين تحقيق از نوع هدف، كاربردي و از حيث ماهيت اكتشافي، برحسب روش تحقيق، كيفي - داده بنياد است. جامعه آماري ، شامل خبرگان، افراد صاحب‌نظر در زمينه خوشه‌هاي كسب‌وكار و مشاورين مستقر در مراكز خدمات مشاوره كسب‌وكار سراسر كشور در سال 1401 مي‌باشند. نمونه آماري به روش نمونه‌گيري نظري هدفمند به تعداد 16 نفر انتخاب‌شده‌اند. ابزار اصلي جمع‌آوري داده‌ها، مصاحبه‌هاي عميق نيمه ساختاريافته بوده و مصاحبه با مشاركت‌كنندگان تا حد اشباع نظري ادامه يافته است. علاوه بر مصاحبه‌ها، از منابع مكتوب نيز استفاده كرديم. همچنين، از مستندات اينترنتي با جستجو در پايگاه‌هاي اطلاعاتي و منابع آنلاين، مقالات و مطالب مرتبط با موضوع را بررسي كرديم و از اين طريق اطلاعات جديد و به‌روز را به دست آورديم. به منظور كسب اطمينان از روايي تحقيق، سعي شد نمونه اي آماري از افرادي باشد كه از دانش و تخصص لازم در زمينه تحقيق برخوردارند، همچنين سعي شد مداخله محققين در تحقيق به حداقل ممكن برسد. يافته هاي مصاحبه هاي انجام شده بعد از پياده سازي در اختيار شركت كنندگان (مصاحبه شوندگان) قرارگرفت تا نظرات خود را درباره صحت و دقّت آن بيان نمايند. و پايايي آن با اجراي روش باز آزمون (0.82) تأييد گرديده است. به‌منظور تجزيه‌وتحليل داده‌ها از بسته نرم‌افزاري تحليل كيفي مكس كيودا 2020 استفاده شد.يافته‌ها: در اين تحقيق، داده‌هاي جمع‌آوري‌شده از مصاحبه‌هاي عميق نيمه ساختاريافته به سه مرحله كدگذاري تحت عناوين كدگذاري باز، محوري، و انتخابي تحت تحليل قرار گرفت. در مراحل كدگذاري باز، محوري و انتخابي، 1367 كد خام مرتبط با محورهاي اصلي پديده محوري، عوامل علي، عوامل زمينه‌اي، عوامل مداخله‌گر، راهبردهاي تأثيرگذار و پيامدهاي پياده‌سازي مدل استخراج شد. پس از انجام مراحل كدگذاري، 66 مقوله محوري به‌عنوان مقولات نهايي تائيد شدند و در 17 مقوله اصلي جايگذاري شدند. در حوزه پديده محوري 1 مقوله اصلي و 6 مقوله محوري، در حوزه عوامل علي مؤثر، 2 مقوله اصلي و 5 مقوله محوري، در حوزه عوامل زمينه‌اي، 4 مقوله اصلي و 16 مقوله محوري، در حوزه عوامل مداخله‌گر، 5 مقوله اصلي و 16 مقوله محوري، و در حوزه راهبردهاي تأثيرگذار، 4 مقوله اصلي و 20 مقوله محوري شناسايي شدند. در زمينه‌ي پيامدها نيز، 1 مقوله اصلي و 3 مقوله محوري به‌عنوان مهم‌ترين مؤلفه‌هاي تشكيل‌دهنده بهبود خدمات توسعه كسب‌وكار در خوشه‌هاي كسب‌وكار شناسايي شدند.نتيجه: اين پژوهش يك مدل پارادايمي براي بهبود خدمات توسعه كسب و كار در خوشه‌هاي كسب و كار ارائه كرده است.،نظريه مدل بهبود خدمات توسعه كسب‌وكار كه بر اساس نتايج كدگذاري باز و محوري حاصل‌شده است، بيان مي‌كند كه خدمات توسعه كسب‌وكار تابعي از شرايط علي، از قبيل وضعيت تقاضا و عرضه خدمات كسب‌وكار، شرايط زمينه‌اي از جمله ساختارهاي نهادي، عوامل سياسي و اقتصادي، كاركردهاي سازماني و نهادهاي پشتيبان، و شرايط مداخله‌گر، از جمله شركت شهرك‌هاي صنعتي استان‌ها، ذي‌نفعان، نظارت و ارزيابي، ويژگي‌ها و عملكرد گروه مديريت توسعه خوشه و اعتمادسازي، اطلاعات و ارتباطات را دربرمي‌گيرد. اين عوامل، شرايطي را ايجاد مي كنند كه كنشها و تعاملات متنوع مرتبط با خدمات توسعه كسب وكار، از جمله ايجاد و توسعه ساختارهاي سخت و نرم، شبكه سازي بين ذي نفعان، و متنوع سازي حوزه خدمات توسعه كسب وكار را شامل مي شوند. پيامدها نيز در سطح كلان، سطح خوشه و سطح كسب وكار مورد بررسي و ارزيابي قرار مي گيرند. در نهايت، بهبود خدمات توسعه كسب وكار بهعنوان مقوله مركزي انتخاب شده است كه ساير مقولات را در خود جاي داده و به صورت جامع و انتزاعي بررسي شده اند .