مديريت اداري در عصر مفرغ جنوب‌شرق ايران: شواهدي از تپه طالب‌خان سيستان

منطقۀ جنوب‌شرق ايران و به‌طور أخص حوزۀ تمدني هيرمند در اواخر هزارۀ چهارم و هزارۀ سوم پيش‌ازميلاد نقش كليدي در تجارت‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي داشته است. در اين برهۀ زماني شاهد شكل‌گيري بزرگ‌ترين مركز شهري با استقرار‌هاي اقماري بي‌شمار، مراكز صنعتي و تخصص‌گرايي و درپي آن‌ها مديريت اداري و پيچيدگي‌هاي اجتماعي و اقتصادي هستيم. تاكنون پژوهش‌هاي متعدد باستان‌شناسي در اين منطقه صورت گرفته كه در اين‌بين كمتر به بررسي نظام‌هاي مديريت اداري براساس شواهد باستان‌شناسي پرداخته شده است. ازسوي گروه باستان‌شناسي دانشگاه زابل شش فصل كاوش در تپه طالب‌خان به‌منظور آموزش دانشجويان اين گروه و هم‌چنين بررسي شاخصه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي حوزۀ تمدني هيرمند صورت‌گرفت كه شواهد باستان‌شناسي متعددي از مديريت اداري به‌دست آمده كه در اين پژوهش سعي‌بر آن است تا براساس كاوش‌هاي صورت گرفته در فصول پنجم و ششم تپه طالب‌خان به بررسي شواهد مرتبط با مديريت اداري در اين استقرار اقماري شهرسوخته پرداخته شود. با توجه به اهداف فوق، پرسش‌هاي اين پژوهش عبارت است از اين‌كه چه شواهدي از نظام مديريت اداري از تپه طالب‌خان به‌دست آمده و شاخصه‌هاي فرهنگي آن‌ها چيست؟ طي كاوش در تپه طالب‌خان شواهد متعددي از حسابداري و مديريت اداري مانند: مهر، اثرمهر، كالاشمار به‌دست آمد كه نشان مي‌دهد در هزارۀ سوم پيش‌ازميلاد در اين منطقه، جامعۀ رتبه‌اي وجود داشته و علاوه‌بر توليد مواد مختلف، كنترل و نظارت دقيقي بر آن‌ها وجود داشته است. در اين پژوهش ساختار اداري حوزۀ تمدني هيرمند با نگرش‌بر نظام مديريت اداري موردبررسي قرار گرفت. مي‌توان يافته‌هاي باستان‌شناسي به‌دست آمده از تپه طالب‌خان شامل: مهر، اثرمهر، كالاشمار، گويچه و لوحه‌هاي گلي شمارشي را به‌عنوان شواهدي مهم از نظام‌هاي مديريتي و اداري تپه‌هاي اقماري شهرسوخته در هزارۀ سوم پيش‌ازميلاد درنظر گرفت.