امكان تحقق حوزه عمومي در برنامه معرفتي تلويزيون جمهوري اسلامي ايران

متون معرفتي از موقعيت‌ هاي رسانه‌اي هستند كه در چارچوب آن‌ها نحوه دسترسي گفتمان‌‌ها در رسانه، واكاوي مي‌شود. در اين مقاله، با تمركز بر متون معرفتي تلويزيون جمهوري اسلامي، تلاش شده است، فرايند تثبيت و بازتوليد گفتمان مسلط، به شيوه‌اي نظام‌مند بررسي شود، تا مشخص شود اين گفتمان با چه راهبردي‌هايي مشروعيت و مقبوليت خود را كسب مي‌كند. بدين منظور، مجله تصويري زاويه كه از برنامه‌هاي صداوسيما در حوزه علوم‌ انساني محسوب مي‌شود؛ به‌عنوان نمونه موردي پژوهش، انتخاب و با روش تحليل گفتمان انتقادي 44 قسمت از آن، طي سال‌هاي 1397 تا شهريور 1400، بررسي شده است. طبق نتايج اين پژوهش، اين برنامه، در لايه‌هاي مستتر، با مركزيت قرار دادن دال‌محوري اسلام‌ ناب محمدي، با راهبرد‌هاي گفتماني همچون غيريت‌مندي، بازتوليد خود و ديگري ، مداخله هژمونيك، برچسب‌زني، آلوده‌انگاري و ... از نظام فكري گفتمان‌هاي معارض، شالوده‌شكني مي‌كند. طبق نتايج، اين برنامه در لايه‌‌هاي سطحي، داعيه ياري‌رساني به حوزه عمومي را مطرح مي‌سازد؛ اما با مطالعه نظام‌مند مشخص شد منازعات گفتماني صورت‌بندي شده؛ نه در جهت تشكيل حوزه عمومي، بلكه فقط در جهت تثبيت گفتماني است و اين برنامه نسخه تقليل‌يافته‌اي از حوزه عمومي را به نمايش مي‌گذارد كه در وراي آن، اهداف گفتماني مستتر است.