ويژگي‎هاي تنژگي و ريخت شناسي دانه گرده برخي از نژادگان‎هاي نر خرما (.Phoenix dactylifera L) در استان خوزستان

در اين پژوهش، آزمايشي به‌منظور بررسي ويژگي‎هاي تنژگي و ريخت‌‌شناسي 21 نژادگان نر نخل خرما در استان خوزستان به‌صورت طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار انجام و درصد زنده‌‌ماني دانه‌هاي گرده از طريق آزمون‌ رنگ‌‌آميزي استوكارمن و درصد تنژگي با استفاده از محيط كشت تغييريافته بروبيكر و كواك (MBK) بررسي شد. ويژگي‌‌هاي ريخت‌شناسي دانه گرده شامل محور قطبي (P)، قطر استوايي (E)، نسبت P/E به كمك ميكروسكوپ الكتروني نگاره (SEM)، مورد بررسي قرار گرفت. بر اساس نتايج، ميانگين درصد زنده‌‌ماني و درصد تنژگي دانه گرده نژادگان‌‌‏ها به‌ترتيب بين 70.33 تا 99 درصد و 11.33 تا 96.33 درصد بود. همچنين نتايج مقايسه ميانگين‌‌ها نشان داد كه نژادگان‏هاي مورد مطالعه، تنوع بيش­تري را در درصد تنژگي نسبت به درصد زنده‌ماني گرده نشان دادند. علاوه براين، دانه‌‌ گرده نژادگان‌‌هاي مختلف از نظر ابعاد (محور قطبي و استوايي) و نسبت P/E تفاوت معني‎داري داشتند. مطالعه ميكروگراف‌‌هاي ميكروسكوپ الكتروني نشان داد كه دانه‌‌هاي‌‌ گرده در همه نژادگان‌‌هاي مورد مطالعه، منفرد، كشيده، تك شياره و داراي آراستار‌هاي مشبك و نامنظم بودند. بر اساس تجزيه خوشه‌‌اي، نژادگان‌‌هاي خرماي مورد مطالعه در چهار گروه اصلي طبقه‌‌بندي شدند و نژادگان‏هاي همنام از مناطق مختلف در يك گروه قرار نگرفتند. اين مسئله حاكي از درست بودن پيش فرض اين مطالعه مبني بر متفاوت بودن نژادگان‌‌هاي همنام و نادرست بودن نام­گذاري سنتي آن‌‌ها توسط كشاورزان بود. يافته‌‌ها نشان داد كه پارامترهاي ريخت‌‌شناسي را مي‌‌توان براي تشخيص گرده نژادگان‌‌هاي مختلف نخل خرما و نيز مطالعه روابط خويشاوندي آن‌‌ها استفاده كرد.