بررسي عوامل مؤثر بر فرسايش خندقي و تهيه نقشه پهنه‌بندي در حوزه آبخيز تخت‌دراز

شناسايي عوامل مؤثر و پيش‌بيني مناطق حساس به فرسايش خندقي از عوامل كليدي جهت مديريت و حفاظت خاك در حوزه‌هاي آبخيز است. اين پژوهش در حوزه آبخيز تخت‌دراز  در استان كهگيلويه و بويراحمد انجام گرفته كه سد مارون نيز در پايين دست آن قرار گرفته است. در اين پژوهش ابتدا با بازديد ميداني موقعيت تعدادي از خندق‌هاي ايجاد شده در حوزه آبخيز تخت‌دراز با سامانه موقعيت‌ياب جهاني ثبت و شرايط ايجاد خندق‌ها از جمله نوع كاربري، نوع سازند، نزديكي به جاده و رودخانه، شكل خندق و غيره مورد ارزيابي قرار گرفت. به‌منظور پيش‌بيني مناطق حساس يه فرسايش خندقي در ساير نقاط حوزه از مدل حداكثر آنتروپي استفاده شد كه در اين مدل داده‌هاي ثيت شده از نقاط خندقي به دو دسته داده‌هاي آموزشي (70 درصد كل داده‌ها) و آزمايشي (30 درصد كل داده‌ها) تقسيم ‌شدند. بر اساس منابع علمي و شرايط كنوني حوزه آبخيز تخت‌دراز ، 23 عامل مؤثر بر وقوع فرسايش خندقي شناسايي و  نقشه آن‌ها در محيط سامانه اطلاعات جغرافيايي تهيه شدند. وزن هر كدام از عوامل مؤثر بر فرسايش خندقي بر اساس نسبت فراواني هر عامل تعيين گرديد. در مرحله بعد همبستگي عوامل موثر بر فرسايش خندقي با استفاده از آزمون هم‌خطي بررسي و عواملي كه داراي هم‌خطي بودند از چرخه مدلسازي حذف شدند و با استفاده از عواملي كه هم‌خطي نداشتند مدلسازي صورت گرفت. به منظور تعيين آستانه‌هاي عوامل موثر در رخداد فرسايش خندقي و ارزيابي كارآمدي مدل‌هاي مورد بررسي از آزمون جك‌نايف استفاده شد. نتايج نشان داد كه مدل آنتروپي با سطح زير منحني 0.88 داراي دقت پيش‌بيني مناسبي در تهيه نقشه حساسيت فرسايش خندقي بوده است و كاربري اراضي و زمين‌شناسي بيشترين اهميت را در رخداد فرسايش خندقي به ترتيب با سهم مشاركت 24 و 18 درصد داشته‌اند.