بررسي توزيع كربن‌آلي و برخي خصوصيات فيزيكي مرتبط با پايداري خاك در منطقه ايوريق اردبيل

مطالعه شاخص هاي پايداري براي سلامت خاك و مديريت خطرات فرسايش حياتي است. پايداري خاك و تخمين استعداد فرسايش اراضي از كربن آلي، رس و سيلت قابل انتشار در آب (WDC و WDSi) متاثر شده و از روي برخي شاخص ها مانند شاخص هاي نسبت پراكندگي(DR)، نسبت پراكندگي رس (CDR)، شاخص انعقاد رس (CFI) و شاخص پايداري ساختمان (SSI) و فرسايش پذيري خاك (K) تخمين زده مي شود. بنابراين، اين پژوهش با هدف بررسي توزيع كربن آلي و برخي خصوصيات فيزيكي مرتبط با پايداري خاك در منطقه ايوريق اردبيل انجام شد. لذا، تعداد 100 نمونه (صفر تا 30 سانتي متر) از زمين‌هاي كشاورزي منطقه ايوريق تهيه و مختصات جغرافيايي توسط GPS ثبت گرديد. پس از هوا خشك كردن و عبور دادن از الك، رطوبت جرمي، كربن آلي، بافت خاك، رس و سيلت قابل انتشار در آب در بخش ريز اندازه گيري و سپس شاخص هاي DR و CDR و CFI و SSI و K محاسبه گرديد. در نهايت، همبستگي پيرسون بين داده هاي خروجي توسط SPSS برقرار و نقشه كلاس بندي پارامترها با استفاده از نرم افزار ARC GIS رسم شد. نتايج نشان داد كه ميانگين مقادير OC، WDC،WDSi ، DR، CDR، CFI، SSI و K در 100 نمونه از منطقه به ترتيب برابر 0.79، 12، 45، 0.93، 0.47، 0.53، 2.23 درصد و 0.310 مگاگرم ساعت در هكتار بر مگاژول ميلي متر در هكتارمي باشد. حداقل مقادير به دست آمده براي پارامترهاي DR و CDR و WDC و WDSi و K به ترتيب برابر 0.73، 0.06، 2، 27 و 0.47 بود و حداكثر مقادير به دست آمده براي پارامترهاي SSI و CFI و OC به ترتيب برابر 4.45، 0.94 و 1.56 بود، لازم به ذكر است هر چه ميزان شاخص هاي DR و CDR و WDC و WDSi و K كمتر باشد و در مقابل، هر چه ميزان شاخص هاي  SSI و CFI و OC بيشتر باشد، پايداري خاك بالا بوده و در برابر فرسايش مقاومت بيشتري دارد. با توجه به داده ها، مي توان نتيجه گرفت كه پايداري خاك در اين منطقه ضعيف بوده و اين اراضي در برابر عوامل فرسايشي به شدت آسيب پذير مي باشند.كربن آلي تمامي پارامترها و شاخص هاي مورد مطالعه را تحت تأثير خود قرار مي دهد و با بالا بردن مقاومت خاك در برابر عوامل فرسايشي ، پايداري خاك را افزايش مي دهد.