بررسي شاخص‌هاي كيفي و پيشنهاد اقدامات حفاظتي لازم براي رودخانه‌ حفاظت‌شده‌ هراز

اين مطالعه جهت بررسي وضعيت سلامت اكوسيستم رودخانه‌ هراز به‌عنوان يكي از مهم‌ترين رودخانه‌هاي حفاظت شده‌ كشور از طريق ارزيابي شاخص‌‌هاي فيزيكوشيميايي، كيفيت، سميت و خودپالايي انجام شد. نمونه‌برداري در سال‌هاي 1399 و 1400، از 14 ايستگاه در طول رودخانه صورت گرفت. نمونه‌برداري و شناسايي درشت‌كفزيان و محاسبه‌ ارزش زيستي انجام شد. وضعيت كيفي، تعيين مقدار سميت، اندازه‌گيري PAHs تجزيه و تحليل آماري داده‌ها انجام شد. براساس نتايج، شاخص كيفيت عمومي آب به‌سمت پايين‌دست غير از سرشاخه‌ها رو به كاهش بود. شاخص سميت داراي نوسان و در كل از بالادست به پايين‌دست نزولي بود. شاخص زيستي كفزيان بيشترين مقدار را در ايستگاه‌هاي پايين‌دست و با عدد حداكثر 4 را داشت. از نظر ساپروبي، بخش‌هاي مختلف رودخانه در طبقات اليگوساپروب، بتامزوساپروب، آلفامزوساپروب و پلي‌ساپروب قرار داشت. ايستگاه‌هاي بالادست نسبت به پايين‌دست و فصل سرد نسبت به فصل گرم وضع مطلوب‌تري داشت. نقشه‌هاي تقسيم‌بندي حوضه‌ آبريز هراز براساس روش مونيخي، شاخص IRWQIsc و تلفيق نقشه‌ خودپالايي، BOD و كاربري اراضي منطقه تهيه شدند. نتايج حاصل از تحليل‌ها، نقش مهم فعاليت‌هاي انساني به‌خصوص كاربري‌هاي روستايي و باغي و در مرحله‌ بعد جاده‌ها در كيفيت آب رودخانه را نشان داد. از بالادست به‌سمت پايين‌دست، تعداد منابع آلاينده بيشتر شده و نقش خود را نشان داده‌اند. افزايش تراكم مناطق روستايي، باغي، مزارع پرورش ماهي، سبب افزايش BOD و شاخص كفزيان شده است. بنابراين لازم است تصفيه‌ فاضلاب‌ها، تدوين استانداردهاي نظام كشاورزي و نظارت بر استفاده از آب‌هاي زيرزميني به‌همراه برخورد با متخلفان جهت حفاظت از رودخانه پيگيري و انجام شود.