طراحي به‌مثابه فعاليتي فرهنگي-شناختي: طرحِ رويكردي نو به بررسي تفكر طراحي

از دهه 1920 ميلادي تاكنون مطالعات طراحي از ديدگاه‌هاي متفاوتي بررسي شده‌است. ابتدا با توجه به پارادايم علمي مسلط بر آن دهه، طراحي تنها به‌مثابه علم معرفي مي‌شد ولي پس از تحولات بسيار، امروزه با رويكردهاي بينارشته‌اي جديد، دچار دگرگوني شده‌است. تغيير در رويكردهاي مورد استفاده در مطالعات طراحي سبب به وجودآمدن نگاهي متفاوت به عملكردهاي مرتبط با طراحي شده‌است. در نتيجه «طراحي به‌مثابه ...» به راهكاري براي تعريف طراحي تبديل شده‌است. اين مقاله با هدف طرحِ رويكردي مناسب براي مطالعه طراحي به‌مثابه فعاليتي فرهنگي- شناختي به اين پرسش پاسخ مي‌دهد كه چه رويكرد و روشي براي مطالعه تفكر طراحي جمعي در يك فرهنگ خاص مناسب خواهد بود؟ در اين پژوهش كه با رويكرد كيفي انجام شده‌است، با بهره‌گيري از روش توصيفي تحليل محتوا به بررسي نظريه مدل‌هاي فرهنگي به‌عنوان يكي از نظريه‌هاي مطرح در انسان‌شناسي شناختي پرداخته شده و امكان استفاده از اين رويكرد نظري براي مطالعه تفكر طراحي در يك فرهنگ خاص، نشان داده شده‌است. در پايان، مدلي مفهومي براي توصيف تفكر طراحي از منظر شناختي- فرهنگي ارائه شده‌است تا راهنماي پژوهشگران براي برقراري ارتباط بين مقوله‌بندي‌ها، استعاره‌ها و طرحواره‌هاي فرهنگي براي دست‌يابي به مدل‌هاي فرهنگي تفكر طراحي باشد. مدل‌هاي فرهنگي اين امكان را به پژوهشگر مي‌دهد تا از طريق كشف استعاره‌هاي مفهومي به كارگرفته‌شده توسط طراح و به دنبال آن شناسايي طرحواره‌هاي مرتبط با آن، ويژگي‌هاي بومي فرهنگي در تفكر طراحي را به‌مثابه دانشي جمعي نمايان كند.