اثر هيوميك‌اسيد و تنش خشكي بر برخي ويژگي‌هاي فيزيولوژيك و صفات زراعي ارقام كلزا

به‌منظور بررسي اثر هيوميك‌اسيد بر برخي ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي و صفات زراعي ارقام كلزا در شرايط تنش خشكي، آزمايشي به‌صورت كرت‌هاي دو بار خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار در شهرستان كليبر در سال زراعي 1398 انجام شد. عامل اصلي شامل آبياري پس از 60، 90 و 120 ميلي‌متر تبخير آب از تشتك تبخير كلاس A، ارقام كلزا (آر.جي.اس، هايولا 420، تراپر و ساري‌گل) به‌عنوان عامل فرعي و پنج سطح (صفر) 100، 200، 300 و 400 ميلي‌گرم در ليتر كاربرد هيوميك‌اسيد به‌عنوان عامل فرعي- فرعي بودند. نتايج نشان داد كه اثرات ساده تنش خشكي، هيوميك‌اسيد و ارقام بر صفات اندازه‌گيري شده در سطح احتمال يك درصد معني‌دار بود. هم‌چنين برهم­كنش دوگانه (تنش خشكي × هيوميك‌اسيد و تنش خشكي × ارقام) بر شاخص كلروفيل، ارتفاع بوته، تعداد خورجين در بوته، عملكرد دانه و عملكرد روغن معني‌دار شد. با افزايش تنش خشكي از محتواي رطوبت نسبي (20.54 درصد)، تعداد دانه در غلاف (25.32 درصد)، وزن هزار دانه (16.58 درصد) و درصد روغن (6.75 درصد) كاسته شد؛ درحالي‌كه بر غلظت پرولين (35.13 درصد) افزود. بيش‌ترين عملكرد روغن و عملكرد دانه به تيمار 60 ميلي‌متر تبخير و 400 ميلي‌گرم در ليتر هيوميك‌اسيد و كم‌ترين ميزان عملكرد روغن و عملكرد دانه به تيمار 120 ميلي‌متر تبخير و عدم استفاده از هيوميك‌اسيد اختصاص يافت. هيوميك‌اسيد سبب افزايش محتواي رطوبت نسبي، تعداد دانه در غلاف، وزن هزار دانه و درصد روغن شد و مقدار پرولين را (26.31 درصد) كاهش داد. در نتيجه، محلول­پاشي 400 ميلي‌گرم در ليتر هيوميك‌اسيد در سطوح مختلف تنش خشكي باعث بهبود ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي و افزايش مولفه‌هاي توليدي در مقايسه با شاهد (عدم محلول­پاشي) شد. در چهار رقم مورد ارزيابي رقم هايولا 420 بيش‌ترين عملكرد دانه و اجزاي عملكرد، را دارا بود. با توجه به نتايج به‌دست آمده هيوميك‌اسيد موجب كاهش خسارات وارد شده در مواجه با خشكي شد.