پيدايش مناطق اقتصادي بين‌المللي در راستاي انسجام اقتصاد جهاني

شكل‌گيري جوامع/مناطق اقتصادي مي‌تواند راهبردي براي كاهش محدوديت‌ها و افزايش تعاملات تجاري و امنيت آن از طريق ارتباط نزديك ميان كشورها باشد. نظريه وابستگي به منابع بيان مي‌دارد كه اگر بنگاهي تا حد زيادي به بازار موردنظر وابسته باشد، آنگاه به‌وسيله بازيگران در آن بازار محدود خواهد شد و نظريه شبكه پيچيده ابزار مفيدي براي تجزيه و تحليل تعاملات مابين كشورها به‌طور سيستماتيك است، به‌ويژه زماني كه تعداد كشورها و پيوندهاي مابين آ‌‌‌ن‌ها زياد باشد. بنابراين هدف پژوهش، بررسي و شناخت نقش نظريه وابستگي به منابع و نظريه شبكه پيچيده در شكل‌گيري مناطق اقتصادي بين‌المللي در راستاي يكپارچگي اقتصاد جهاني، در نظر گرفته شد. داده‌هاي متعيرهاي پژوهش از كشورهاي فعال در تجارت بين‌المللي و براساس در دسترس بودن داده‌هاي COMTRADE سازمان ملل در دوره زماني 1390 – 1400 استخراج گرديد كه به‌دليل حجم زياد داده‌ها، 22 كشور به‌عنوان نمونه انتخاب شدند كه حجم تجارت حداكثري از كل اين تجارت بين‌الملل را به خود اختصاص داده‌اند. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها و برآورد مد‌‌ل‌ها از رگرسيون دوجمله‌اي منفي استفاده گرديد. نتايج نشان داد: عامل شريك تجاري تأثير مثبتي بر شكل‌گيري جوامع تجاري بين‌المللي دارد، يعني زماني كه كشوري با تعداد زيادي از شركاي تجاري همكاري مي‌كند يا موقعيت برتر در شبكه تجاري بين‌المللي داشته باشد، احتمال بيشتري دارد كه كشورهاي ديگر مناطق يكساني با آن كشور تشكيل دهند. همچنين وقتي كه كشوري خود را وابسته به منابع كشورهاي ديگر مي‌داند، احتمال شكل‌گيري جامعه‌اي مشابه با ديگر كشورها افزايش پيدا مي‌كند. درنهايت، موقعيت در شبكه نقش مثبتي در تنظيم روابط بين وابستگي به منابع و مناطق اقتصادي بين‌المللي ايفا مي‌كند.